UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

balon

Chronologizacja

1618, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. balon
balony
D. balonu
balonów
C. balonowi
balonom
B. balon
balony
N. balonem
balonami
Ms. balonie
balonach
W. balonie
balony

Pochodzenie

fr. ballon

z wł. bal(l)one 'wielka kula'

1. w powietrzu

Definicja

statek powietrzny bez napędu, składający się z powłoki w kształcie kuli wypełnionej gazem i z przyczepionego do niej kosza

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport powietrzny

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  aerostatek

Połączenia

  • gigantyczny; biało-złoty balon; balon gazowy; meteorologiczny
  • balon gondoli, sterowca
  • balon z burmistrzem; balony z gondolami
  • balon na linie; na niebie
  • balony i samoloty, balony i sondy
  • czasza, gondola, kosz, powłoka, załoga balonu
  • lot, podróż, przelot balonem
  • napełniać, skonstruować balon
  • lecieć/latać, lądować, przelecieć, sterować balonem
  • zawisnąć w powietrzu jak balon

Cytaty

Majestatycznie uniósł się w górę ogromny, biało-złoty balon z uczepioną doń łabędziego kształtu gondolą.

źródło: KWSJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

W Polsce rzadko się lata balonami zimą, a ma to swoje plusy. [...] Poza tym sporo mniej zużywa się gazu, niezbędnego do ogrzewania powietrza w czaszy balonu.

źródło: KWSJP: Zimowy balon, 1998, prasa

[...] uzyskali już wszystkie zezwolenia konieczne, aby podjąć próbę przelotu balonem nad Tatrami.

źródło: KWSJP: (mag): W koszu nad Gerlachem, 1997, prasa

[...] Koziołek jak żywy ląduje balonem na Wielkiej Krokwi, zjeżdża na nartach i dzieci defilują z nim przed rodzicami.

źródło: KWSJP: Anna Zadziorko: Złoty Koziołek, 1999, prasa

2. do zabawy

Definicja

przedmiot z cienkiej kolorowej gumy wypełniony powietrzem, który służy do zabawy lub jest dekoracją

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja uroczystości i święta

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy

Połączenia

  • srebrzysty balon; czerwone balony
  • balony i dekoracje, balony i wiatraczki; piłka lub balon; konfetti i balony, kwiaty i balony, latawce i balony
  • nadmuchiwanie balonu
  • tańczyć z balonami
  • gruby, lekki, nadęty, wydęty jak balon
  • czuć się, oklapnąć, pęknąć, puchnąć, spuchnąć, wyglądać, zawisnąć jak balon

Cytaty

Tym razem trzeba było tańczyć z balonem umieszczonym pomiędzy tańczącymi, starając się nie upuścić go na parkiet.

źródło: KWSJP: (ALF): Dramat na flisackiej przystani, 1996, prasa

Aura tym razem nie dopisała, ale przewidujący studenci przygotowali salę. Każde z dzieci otrzymało przywiezione balony i wiatraczki.

źródło: KWSJP: Agnieszka Kaleta: Dosia dzieciom, 1997, prasa

[...] ta sprawa po pozbawieniu wolności Modrzejewskiego pękła jak balon, po prostu przestała interesować prokuraturę.

źródło: KWSJP: Stenogram z 12. posiedzenia Komisji Śledczej, 2004

3. z winem

Definicja

okrągłe naczynie do przechowywania cieczy

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Połączenia

  • szklany balon
  • balon z winem
  • balon o pojemności jakiejś
  • balony i gąsiory

Cytaty

Łupem rabusiów padły rower i kilka balonów z winem domowej roboty.

źródło: NKJP: (minos): Domowe wino na święta, Echo Dnia, 2007-12-26

Balon to zwykle duży, szklany pojemnik o pojemności od 5 do 60 litrów. Oczywiście można znaleźć większe i mniejsze balony, ale najczęściej spotykanymi na rynku rozmiarami są: 5, 10, 15, 25, 34, 40, 54 i 60 litrów.

źródło: Internet

4. żołądkowy

Definicja

med. 
elastyczny przedmiot wprowadzany do ludzkiego ciała i napełniany cieczą lub powietrzem w celu wywołania określonego efektu terapeutycznego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  balonik

Połączenia

  • balon żołądkowy

Cytaty

W prywatnym szpitalu w centrum Łodzi co miesiąc z otyłości leczy się kilku pacjentów z zagranicy. Przyjeżdżają założyć sobie specjalny balon żołądkowy , który ma zahamować apetyt.

źródło: NKJP: Magda Szrejner: Z Emiratów do Łodzi na odchudzanie, Dziennik Łódzki, Dziennik Łódzki

Angioplastyka to metoda leczenia chorób naczyń krwionośnych, polegająca na rozszerzeniu ich za pomocą cewnika z balonem. Samo rozszerzenie naczynia często nie wystarcza, bo po jakimś czasie zaczyna ono znowu zarastać

źródło: NKJP: Nowy lek dla zawałowców, Express Ilustrowany, 2002-06-13

W zwężonym odcinku umieszcza się cewnik, na którym jest umieszczony balon. Balon zostaje napełniony płynem pod wysokim ciśnieniem, co powoduje rozsunięcie tkanek.

źródło: Internet: kliniki.pl/wiedza/balonikowanie-zatok-co-to-za-zabieg

Frazeologizmy

balon próbny
bańka spekulacyjna
balon spekulacyjny
ktoś napompował balon
ktoś pompuje balon
ktoś robi w konia kogoś
Data ostatniej modyfikacji: 30.12.2020
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json