UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

transcendencja

Chronologizacja

1869, Ludwig Büchner, Siła i materja, polona.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. transcendencja
transcendencje
D. transcendencji
transcendencji
neut
transcendencyj
char
C. transcendencji
transcendencjom
B. transcendencję
transcendencje
N. transcendencją
transcendencjami
Ms. transcendencji
transcendencjach
W. transcendencjo
transcendencje

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

ang. transcendence

fr. transcendance

niem. Transzendenz

Od: transcendentny

Definicja

filoz. 
istnienie czegoś wykraczającego poza granice ludzkiego poznania i doświadczenia, a zwłaszcza niepoznawalnego absolutu - doskonałego i nieograniczonego bytu

Noty o użyciu

Wyraz używany w pracach filozoficznych, mający różne definicje w zależności od autora.

Wymowa

[trãscendencja] lub [transcendencja]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka filozofia

Połączenia

  • absolutna, wszelka; boska transcendencja; transcendencja Boża
  • transcendencja Boga
  • transcendencja i immanencja
  • sfera, świat, wymiar; idea, pojęcie; przejaw, symbol, szyfry, tajemnica; potrzeba transcendencji
  • osiągnąć transcendencję; istnienie; doświadczenie, poczucie, poszukiwanie transcendencji
  • kierować, prowadzić... kogo/co w stronę transcendencji

Cytaty

[...] wschodnie praktyki [...] religijne, wiara w amulety i horoskopy szerzą się [...] w Polsce. Są one wyrazem tęsknoty za transcendencją, za czymś wyższym od człowieka, a także przeczuciem tajemnicy [...].

źródło: NKJP: Jerzy Strojnowski: Stworzenie przez Ewolucję, Gazeta Wyborcza, 1993-08-07

- [...] wierzy pani w coś ponad nami, w transcendencję? - Nie jestem ateistką i nawet przez moment nią nie byłam. Bliski mi jest panteizm - przekonanie o boskiej energii, która przenika wszystko, co istnieje. Stąd mój szacunek dla świata zwierząt i roślin.

źródło: NKJP: Tomasz P. Terlikowski: Samotność bez nadziei, Ozon, 2005

Aniołowie nie mają pełnej wiedzy o Bogu, gdyż dzięki pełnej transcendencji istoty Bożej dostęp do niej jest niemożliwy także dla nich [...].

źródło: NKJP: Zbigniew Wróbel: Myśli świata o aniołach, Akant, 2006-09

Składnia

bez ograniczeń + transcendencja +
(KOGO/CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 17.07.2020
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj