UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bajać

Chronologizacja

1450, SStp

Pochodzenie

psł. *bajati 'mwić, opowiadać; opwiadać bajki, baśnie'

1. o smokach

Definicja

książk. 
opowiadać bajki, baśnie, legendy i inne barwnie przedstawione historie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  opowiadać

Połączenia

  • bajać o rycerzach, o smokach

Cytaty

Choćbyś poszedł na wschód i na zachód, na północ i na południe i szedł przez trzy dni i trzy noce bez przerwy, nigdzie nie spotkałbyś piękniejszej. O takich krasawicach bajają w zimowe wieczory, kiedy na palenisku dogasa malinowy żar, pod progiem śpi ubożę, a za ścianami wyje wiatr i głodne wilki.

źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1993

Kiedyś objaśniali, co zrobić na puchliznę [...] i jak wiatr zagadywać, żeby przy wyrębie niósł ogień we właściwą stronę. A teraz cięgiem bajają o dawnych czasach [...] albo o Gwardii.

źródło: NKJP: Tomasz Kołodziejczak: Krew i kamień, 2003

Bajał im stary Pogwizd znowu do północka [...], wyspać się nie dał.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996

- Aby się tu nie uchlaj i nie uśnij! [...] Bajaj, śpiewaj, na dudach graj! Wesoło ma być!

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. bajam
baję
bajamy
bajemy
2 os. bajasz
bajesz
bajacie
bajecie
3 os. baja
baje
bajają
bają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. bajałem
+(e)m bajał
bajałam
+(e)m bajała
bajałom
+(e)m bajało
bajaliśmy
+(e)śmy bajali
bajałyśmy
+(e)śmy bajały
2 os. bajałeś
+(e)ś bajał
bajałaś
+(e)ś bajała
bajałoś
+(e)ś bajało
bajaliście
+(e)ście bajali
bajałyście
+(e)ście bajały
3 os. bajał
bajała
bajało
bajali
bajały

bezosobnik: bajano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę bajał
będę bajać
będę bajała
będę bajać
będę bajało
będę bajać
będziemy bajali
będziemy bajać
będziemy bajały
będziemy bajać
2 os. będziesz bajał
będziesz bajać
będziesz bajała
będziesz bajać
będziesz bajało
będziesz bajać
będziecie bajali
będziecie bajać
będziecie bajały
będziecie bajać
3 os. będzie bajał
będzie bajać
będzie bajała
będzie bajać
będzie bajało
będzie bajać
będą bajali
będą bajać
będą bajały
będą bajać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. bajajmy
bajmy
2 os. baj
bajaj
bajajcie
bajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. bajałbym
bym bajał
bajałabym
bym bajała
bajałobym
bym bajało
bajalibyśmy
byśmy bajali
bajałybyśmy
byśmy bajały
2 os. bajałbyś
byś bajał
bajałabyś
byś bajała
bajałobyś
byś bajało
bajalibyście
byście bajali
bajałybyście
byście bajały
3 os. bajałby
by bajał
bajałaby
by bajała
bajałoby
by bajało
bajaliby
by bajali
bajałyby
by bajały

bezosobnik: bajano by

bezokolicznik: bajać

imiesłów przysłówkowy współczesny:

bajając
bając

gerundium: bajanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bajanie
bajania
D. bajania
bajań
C. bajaniu
bajaniom
B. bajanie
bajania
N. bajaniem
bajaniami
Ms. bajaniu
bajaniach
W. bajanie
bajania

imiesłów przymiotnikowy czynny: bajający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. bajający
bający
bajający
bający
bajający
bający
bajające
bające
bajająca
bająca
D. bajającego
bającego
bajającego
bającego
bajającego
bającego
bajającego
bającego
bajającej
bającej
C. bajającemu
bającemu
bajającemu
bającemu
bajającemu
bającemu
bajającemu
bającemu
bajającej
bającej
B. bajającego
bającego
bajającego
bającego
bajający
bający
bajające
bające
bajającą
bającą
N. bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającą
bającą
Ms. bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającej
bającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. bajający
bający
bajający
bający
bajające
bające
bajające
bające
D. bajających
bających
bajających
bających
bajających
bających
bajających
bających
C. bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającym
bającym
B. bajających
bających
bajających
bających
bajających
bających
bajające
bające
N. bajającymi
bającymi
bajającymi
bającymi
bajającymi
bającymi
bajającymi
bającymi
Ms. bajających
bających
bajających
bających
bajających
bających
bajających
bających

Składnia

bez ograniczeń + bajać +
(o KIM/CZYM)

2. bzdury

Definicja

książk. 
mówić coś niezgodnego z prawdą

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bajdurzyć, pleść
hiperonimy:  gadać

Cytaty

Nikt się nie pogodzi z faktem, iżby coś się stało bez powodu. Więc będą bajać, że sprzeniewierzył kasę, że żona porzuciła go dla akcyźnika.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959

Do tej pory się nie ożenił, chociaż ludzie bają, że na Rubieżach ma kochanicę, dlatego ciągle tam siedzi.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

[...] jakbyś znalazł się pod prawdziwym ogniem, miałbyś pełne portki i pewnie wołałbyś mamę na pomoc. [...] - Wcale nie. Byłem już pod ogniem wiele razy.- Co ty mi tu bajesz?

źródło: NKJP: Andrzej Anonimus: Nie nadaje się, przecież to jeszcze szczeniak, 1999

Kazała sobie co wieczór opowiadać o cioci wróżce i o wyczarowanych ptakach. Bajałam o ptakach, o zającach, które widziałam w pobliżu naszego pola, bardzo podobnych do tych, które wyczarowała raz moja ciocia.

źródło: NKJP: Beata Ostrowicka: Kraina kolorów: księga intryg, 1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. bajam
baję
bajamy
bajemy
2 os. bajasz
bajesz
bajacie
bajecie
3 os. baja
baje
bajają
bają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. bajałem
+(e)m bajał
bajałam
+(e)m bajała
bajałom
+(e)m bajało
bajaliśmy
+(e)śmy bajali
bajałyśmy
+(e)śmy bajały
2 os. bajałeś
+(e)ś bajał
bajałaś
+(e)ś bajała
bajałoś
+(e)ś bajało
bajaliście
+(e)ście bajali
bajałyście
+(e)ście bajały
3 os. bajał
bajała
bajało
bajali
bajały

bezosobnik: bajano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę bajał
będę bajać
będę bajała
będę bajać
będę bajało
będę bajać
będziemy bajali
będziemy bajać
będziemy bajały
będziemy bajać
2 os. będziesz bajał
będziesz bajać
będziesz bajała
będziesz bajać
będziesz bajało
będziesz bajać
będziecie bajali
będziecie bajać
będziecie bajały
będziecie bajać
3 os. będzie bajał
będzie bajać
będzie bajała
będzie bajać
będzie bajało
będzie bajać
będą bajali
będą bajać
będą bajały
będą bajać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. bajajmy
bajmy
2 os. baj
bajaj
bajajcie
bajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. bajałbym
bym bajał
bajałabym
bym bajała
bajałobym
bym bajało
bajalibyśmy
byśmy bajali
bajałybyśmy
byśmy bajały
2 os. bajałbyś
byś bajał
bajałabyś
byś bajała
bajałobyś
byś bajało
bajalibyście
byście bajali
bajałybyście
byście bajały
3 os. bajałby
by bajał
bajałaby
by bajała
bajałoby
by bajało
bajaliby
by bajali
bajałyby
by bajały

bezosobnik: bajano by

bezokolicznik: bajać

imiesłów przysłówkowy współczesny:

bajając
bając

gerundium: bajanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bajanie
bajania
D. bajania
bajań
C. bajaniu
bajaniom
B. bajanie
bajania
N. bajaniem
bajaniami
Ms. bajaniu
bajaniach
W. bajanie
bajania

imiesłów przymiotnikowy czynny: bajający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. bajający
bający
bajający
bający
bajający
bający
bajające
bające
bajająca
bająca
D. bajającego
bającego
bajającego
bającego
bajającego
bającego
bajającego
bającego
bajającej
bającej
C. bajającemu
bającemu
bajającemu
bającemu
bajającemu
bającemu
bajającemu
bającemu
bajającej
bającej
B. bajającego
bającego
bajającego
bającego
bajający
bający
bajające
bające
bajającą
bającą
N. bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającą
bającą
Ms. bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającej
bającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. bajający
bający
bajający
bający
bajające
bające
bajające
bające
D. bajających
bających
bajających
bających
bajających
bających
bajających
bających
C. bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającym
bającym
bajającym
bającym
B. bajających
bających
bajających
bających
bajających
bających
bajające
bające
N. bajającymi
bającymi
bajającymi
bającymi
bajającymi
bającymi
bajającymi
bającymi
Ms. bajających
bających
bajających
bających
bajających
bających
bajających
bających

imiesłów przymiotnikowy bierny: bajany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. bajany
bajany
bajany
bajane
bajana
D. bajanego
bajanego
bajanego
bajanego
bajanej
C. bajanemu
bajanemu
bajanemu
bajanemu
bajanej
B. bajanego
bajanego
bajany
bajane
bajaną
N. bajanym
bajanym
bajanym
bajanym
bajaną
Ms. bajanym
bajanym
bajanym
bajanym
bajanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. bajani
bajani
bajane
bajane
D. bajanych
bajanych
bajanych
bajanych
C. bajanym
bajanym
bajanym
bajanym
B. bajanych
bajanych
bajanych
bajane
N. bajanymi
bajanymi
bajanymi
bajanymi
Ms. bajanych
bajanych
bajanych
bajanych

Składnia

bez ograniczeń + bajać +
(KOMU) + (CO)
bez ograniczeń + bajać +
(o CZYM)
bez ograniczeń + bajać +
(że ZDANIE)
Data ostatniej modyfikacji: 11.02.2020
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json