UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sukcesja

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sukcesja
sukcesje
D. sukcesji
sukcesji
neut
sukcesyj
char
C. sukcesji
sukcesjom
B. sukcesję
sukcesje
N. sukcesją
sukcesjami
Ms. sukcesji
sukcesjach
W. sukcesjo
sukcesje

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

łac. successiō 'wstapienie (na czyjeś miejsce), następstwo, dziedzictwo'

1.a prawo do tronu

Definicja

książk. 
prawo do dziedziczenia tronu po członku rodziny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Połączenia

  • sukcesja dynastyczna
  • kwestia; zasady sukcesji

Cytaty

Monarcha, który zawdzięczał tron poddanym, nie mógł sobie pozwolić na arbitralne rządy, zwłaszcza jeśli - jak Władysław Jagiełło - pragnął zapewnić sukcesję swoim synom.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2004

Król wynegocjował z polskimi wyborcami sukcesję tronu polskiego dla swoich córek; kwestią pozostawał tylko mąż przyszłej królowej.

źródło: NKJP: Stefan Bratkowski: Historia, Gazeta Wyborcza, 1998-06-05

Książęta orleańscy uznali Henryka za głowę dynastii i jedynego kandydata do tronu, z tym że po jego śmierci im przypadała sukcesja.

źródło: NKJP: Janusz Pajewski: Historia powszechna 1871-1918, 1967

Amenhotep pojął za żonę swoją siostrę - Ahhotep II, z którą miał jednego syna Amenemhata, zmarłego w wieku około 2 lat. W związku z tym, że nie zostawił po sobie następcy tronu, sukcesję po nim przejęła boczna gałąź dynastii.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + sukcesja +
po KIM
bez ograniczeń + sukcesja +
CZEGO

1.b objęcie tronu

Definicja

książk. 
objęcie tronu po członku rodziny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Cytaty

Po królowej Elżbiecie tron powinien objąć książę Karol, po nim w kolejce do sukcesji stoją książęta William i Harry.

źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Zardzewiała korona, Polityka, 2007-09-01

Książę Joachim, drugi w sukcesji do tronu, w 1995 r. ożenił się z Alexandrą Manley, córką Chińczyka z Hongkongu i Austriaczki.

źródło: NKJP: xx: Duńska księżna Aleksandra, Wieczór Wybrzeża, 1999-09-06

W Maroku każdy gość, którego na to stać, może mieć cztery żony, zaś król, ze względów dynastycznych, może mieć tylko jedną, żeby nie było później kłopotów z sukcesją tronu.

źródło: NKJP: Andrzej Makowiecki: Kałach pod galabiją, Express Ilustrowany, 2001-12-08

Prawo Marii Teresy do sukcesji po ojcu było kwestionowane przez podnoszenie pretensji jego bratanic, córek Józefa I Habsburga.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + sukcesja +
do CZEGO
bez ograniczeń + sukcesja +
CZEGO
bez ograniczeń + sukcesja +
po KIM

2. po papieżu

Definicja

książk. 
objęcie po kimś stanowiska związanego ze sprawowaniem władzy, które nie podlega zasadom dziedziczenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Połączenia

  • sukcesja władzy
  • kwestia sukcesji

Cytaty

Śmierć Stalina też oczywiście była nam na rękę, bo Rosjanie zajęli się walką o sukcesję.

źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999

Po wyjściu Gomułki rozpętała się burzliwa dyskusja. Nad jej przebiegiem niewątpliwie dodatkowo zaciążył list z Kremla. Cofał bowiem poparcie dla Gomułki i otwierał dyskurs nad sukcesją po nim.

źródło: NKJP: Janusz Rolicki: Edward Gierek: życie i narodziny legendy, 2002

Sukcesja po prezydencie niezdolnym z takich czy innych powodów do pełnienia swojej funkcji jest częściowo regulowana przez konstytucję, w której określono, że w wypadku śmierci prezydenta lub jego niezdolności do sprawowania urzędu władzę przejmuje wiceprezydent.

źródło: NKJP: Stanisław Głąbiński: Polityka po amerykańsku, 1996

Zrozumiałe też, że kremlowskim urzędnikom, zajętym bez reszty sprawami sukcesji po Jelcynie, ani w głowie były sprawy Kaukazu.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004

Nie mniej interesujące będą wybory samorządowe w gminach. Tu bez wątpienia najciekawiej będzie w Nisku, gdzie o sukcesję po Tadeuszu Peszku walczyć będzie czterech kandydatów na stanowisko burmistrza.

źródło: NKJP: JO: Kandydatów moc: Sztafeta, nr 41/2002

Składnia

bez ograniczeń + sukcesja +
po KIM

3. prawna

Definicja

praw. 
przejęcie prawa własności czegoś przysługujące spadkobiercy lub następcy jakiejś organizacji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

Cytaty

„Pragnę zwrócić uwagę, że nowy krzyż został postawiony w miejscu starego krzyża, a miejsce to nabrało mocy prawnej przez zasiedzenie, podobnie jak dzieci w sukcesji po rodzicach otrzymują majętność” – napisał proboszcz.

źródło: NKJP: Anna Malinowska: Samowolka proboszcza, Dziennik Zachodni, 2005-06-13

Podlegająca takiej sukcesji korzyść majątkowa wynikająca z udzielenia bonifikaty ostatecznie weszła do majątku wnuka spadkodawczyni Mirosława S. Obowiązek zwrotu kwoty odpowiadającej udzielonej bonifikacie aktualizuje się dopiero w następstwie zachowania się nabywcy lokalu.

źródło: NKJP: Uchwała z dnia 6 listopada 2002 r., III CZP 59/02

Beauvilliers zrobił majątek, utracił go, i tak wielokrotnie; nie wiemy, w którym z tych momentów zaskoczyła go śmierć, ale umiał tak łatwo pozbywać się pieniędzy, że sukcesja po nim nie była wielkim łupem.

źródło: NKJP: Piotr Adamczewski, Andrzej Garlicki: Turnedo nie tornado, Polityka, 2000-01-15

Majątek podzielono jeszcze podczas trwania wspólnego państwa. Serbia przejęła państwowe zwierzchnictwo na swoim terytorium oraz wszystko, co z tego wynika, czyli sukcesję prawną.

źródło: NKJP: Jagienka Wilczak: Miód i krew, Polityka, 2006-10-07

Czy można wybiórczo traktować prawa i zobowiązania nabyte w sukcesji po jednej partii przekształconej w drugą partię?

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 05.03.1998

Składnia

bez ograniczeń + sukcesja +
po KIM/CZYM

4. ekologiczna

Definicja

biol. 
następowanie po sobie organizmów w wyniku zmian zachodzących w środowisku, które zasiedlają

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Połączenia

  • sukcesja ekologiczna, naturalna
  • sukcesja lasu
  • fazy, mechanizmy, proces, tempo sukcesji

Cytaty

Klasyczna teoria Clementsa opisuje sukcesję jako ukierunkowane zmiany roślinności na odsłoniętej przestrzeni. Clements twierdził, że zmiany roślinności w sukcesji mają charakter: (a) progresywny, (b) uporządkowany i (c) przewidywalny [...].

źródło: NKJP: Falińska Krystyna: Ekologia roślin, 1997

Rozpoczyna się pierwsze stadium sukcesji. Pojawiają się brzozy, topole, jarzęby i modrzewie. Gdy drzewostan pionierski zaczyna dojrzewać, pod jego okap wkraczają gatunki stadium przejściowego - limba, świerk, jodła.

źródło: NKJP: Piotr Cieloszczyk, Maciej Domański: Ekspedycja studentów SGGW w nadbajkalskiej Syberii. Tajga w Dolinie Tunkińskiej, Las Polski, 2009-09-01

Wtedy „Górki” były w dużej części niezarośnięte. Sukcesja ekologiczna roślinności i efekty zmian fauny pszczół w tym miejscu były przedmiotem moich badań przez całe lata.

źródło: NKJP: Józef Banaszak: Czas nie przeszedł obok: wspomnienia przyrodnika, 2008

Struktura roślinności. Są to widne, najczęściej sosnowo-brzozowe zarośla, będące zarówno naturalnymi stadiami sukcesji do borów suchych i świeżych, jak i nasadzeniami sosny na glebach suchych, piaszczystych.

źródło: NKJP: Alicja Krzymowska-Kostrowicka: Geoekologia turystyki i wypoczynku, 1997

Aby uzyskać bardziej naturalny wygląd kompozycji, sztuczny pagórek wokół drzewek można spryskać mlekiem. Po 2-3 miesiącach pojawi się na nim najpierw biaława pleśń, a następnie w wyniku sukcesji glony i mszaki.

źródło: NKJP: karo: Bonsai to jest to, Trybuna Śląska, 2003-02-12

Składnia

bez ograniczeń + sukcesja +
CZEGO

Frazeologizmy

sukcesja apostolska
Data ostatniej modyfikacji: 10.02.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json