ośmielić się - Wielki słownik języka polskiego PAN

Definicja

1.

zdecydować się na zrobienie czegoś, pokonując jakieś obawy, łamiąc jakieś zasady

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Ocena i wartościowanie

wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

odważyć się

Połączenia

ośmielić się krytykować coś, mówić coś, napisać, odezwać, odmówić, opisać, podważyć, powtórzyć, przeciwstawić, przedstawić, przekroczyć coś , przyznać, sięgnąć po coś, skrytykować
ośmielić się na odpowiedź, na jakiś krok

Cytaty

A cóż takiego mówi nam ta wiadomość o najeźdźcach? Że pojawili się na peryferii. To wcale jeszcze nie znaczy, że ośmielą się uderzyć na stolicę. Powstrzymuje ich lęk przed potęgą naszego cesarstwa, [...]

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania 1974-1979, 1979

Neron początkowo czuł tremę. Zaczął biadać, że nigdy nie ośmieli się zaśpiewać wobec tysięcy widzów.

źródło: NKJP: Jan Dobraczyński: Święty miecz, 1949

Kiedy podeszliśmy do kilku młodo wyglądających mężczyzn, nie chcieli z nami rozmawiać. Jeden ośmielił się na krótkie wyznanie: – To jest wolny kraj i nie tylko panie mogą tak zarabiać.

źródło: NKJP: Bartłomiej Knapik: Bastion w ruinie, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2007-02-23

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	ośmielę się	ośmielimy się
2 os.	ośmielisz się	ośmielicie się
3 os.	ośmieli się	ośmielą się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ośmieliłem się +(e)m się ośmielił	ośmieliłam się +(e)m się ośmieliła	ośmieliłom się +(e)m się ośmieliło	ośmieliliśmy się +(e)śmy się ośmielili	ośmieliłyśmy się +(e)śmy się ośmieliły
2 os.	ośmieliłeś się +(e)ś się ośmielił	ośmieliłaś się +(e)ś się ośmieliła	ośmieliłoś się +(e)ś się ośmieliło	ośmieliliście się +(e)ście się ośmielili	ośmieliłyście się +(e)ście się ośmieliły
3 os.	ośmielił się	ośmieliła się	ośmieliło się	ośmielili się	ośmieliły się

bezosobnik: ośmielono się

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		ośmielmy się
2 os.	ośmiel się	ośmielcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ośmieliłbym się bym się ośmielił	ośmieliłabym się bym się ośmieliła	ośmieliłobym się bym się ośmieliło	ośmielilibyśmy się byśmy się ośmielili	ośmieliłybyśmy się byśmy się ośmieliły
2 os.	ośmieliłbyś się byś się ośmielił	ośmieliłabyś się byś się ośmieliła	ośmieliłobyś się byś się ośmieliło	ośmielilibyście się byście się ośmielili	ośmieliłybyście się byście się ośmieliły
3 os.	ośmieliłby się by się ośmielił	ośmieliłaby się by się ośmieliła	ośmieliłoby się by się ośmieliło	ośmieliliby się by się ośmielili	ośmieliłyby się by się ośmieliły

bezosobnik: ośmielono by się

bezokolicznik: ośmielić się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ośmieliwszy się

gerundium: ośmielenie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ośmielenie się	ośmielenia się
D.	ośmielenia się	ośmieleń się
C.	ośmieleniu się	ośmieleniom się
B.	ośmielenie się	ośmielenia się
N.	ośmieleniem się	ośmieleniami się
Ms.	ośmieleniu się	ośmieleniach się
W.	ośmielenie się	ośmielenia się

odpowiednik aspektowy: ośmielać się

Składnia

	+	ośmielić się	+	BEZOKOLICZNIK
	+	ośmielić się	+	na CO

Pochodzenie

Zob. śmiały