przyprząc

rzadziej przyprzęgnąć

  • przyczepić zwierzę pociągowe do czegoś, co ma ono ciągnąć, założywszy mu uprząż
  • CZŁOWIEK I PRZYRODA

    Świat zwierząt

    hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

    • przyprząc konia, osiołka
    • przyprząc do karety, do wozu
  • Na dobitkę przód samochodu zagłębił się tak niefortunnie, że do gaźnika dostała się woda i silnik zgasł. Próbowano jeszcze przyprząc czwórkę koni na łańcuchach, ale i to nie pomogło.

    źródło: Internet: Tadeusz Nieśpiałowski: Czas grozy i oporu: wspomnienia nauczyciela wiejskiego z czasu czasu wojny, okupacji, ruchu oporu i uwięzienia od początku września 1939 do początku stycznia 1941 roku, 1994 (books.google.pl)

    Wreszcie gospodarz przyprzągł osiołka i ruszył niespiesznie dróżką między sadami.

    źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

    Kamień podkopali, woły do niego przyprzęgli i dobre cztery mile do tyłu, hen aż za górkę go odwlekli.

    źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania i donosy 1980-1989, 1989

    Po południu państwo Łozińscy, wykorzystując tę sytuację, kupują konia, żeby go przyprząc do swojej pary, bo jeden z nich podobno już zaczyna kuleć.

    źródło: Internet: Zofia Chomętowska: Na wozie i pod wozem, 2008 (books.google.pl)

  • część mowy: czasownik

    aspekt: dokonany

    Tryb oznajmujący

    Czas przyszły

    liczba pojedyncza liczba mnoga
    1 os. przyprzęgę
    przyprzęgnę
    przyprzęgniemy
    przyprzężemy
    2 os. przyprzęgniesz
    przyprzężesz
    przyprzęgniecie
    przyprzężecie
    3 os. przyprzęgnie
    przyprzęże
    przyprzęgą
    przyprzęgną

    Czas przeszły

    liczba pojedyncza liczba mnoga
    m ż n mo -mo
    1 os. przyprzągłem
    +(e)m przyprzągł
    przyprzęgłam
    przyprzęgłom
    +(e)m przyprzęgło
    przyprzęgliśmy
    +(e)śmy przyprzęgli
    przyprzęgłyśmy
    +(e)śmy przyprzęgły
    2 os. przyprzągłeś
    +(e)ś przyprzągł
    przyprzęgłaś
    +(e)ś przyprzęgła
    przyprzęgłoś
    +(e)ś przyprzęgło
    przyprzęgliście
    +(e)ście przyprzęgli
    przyprzęgłyście
    +(e)ście przyprzęgły
    3 os. przyprzągł
    przyprzęgła
    przyprzęgło
    przyprzęgli
    przyprzęgły

    bezosobnik: przyprzęgnięto
    przyprzężono

    Tryb rozkazujący

    liczba pojedyncza liczba mnoga
    1 os. przyprzążmy
    przyprzęgnijmy
    2 os. przyprząż
    przyprzęgnij
    przyprzążcie
    przyprzęgnijcie

    Tryb warunkowy

    liczba pojedyncza liczba mnoga
    m ż n mo -mo
    1 os. przyprzągłbym
    bym przyprzągł
    przyprzęgłabym
    bym przyprzęgła
    przyprzęgłobym
    bym przyprzęgło
    przyprzęglibyśmy
    byśmy przyprzęgli
    przyprzęgłybyśmy
    byśmy przyprzęgły
    2 os. przyprzągłbyś
    byś przyprzągł
    przyprzęgłabyś
    byś przyprzęgła
    przyprzęgłobyś
    byś przyprzęgło
    przyprzęglibyście
    byście przyprzęgli
    przyprzęgłybyście
    byście przyprzęgły
    3 os. przyprzągłby
    by przyprzągł
    przyprzęgłaby
    by przyprzęgła
    przyprzęgłoby
    by przyprzęgło
    przyprzęgliby
    by przyprzęgli
    przyprzęgłyby
    by przyprzęgły

    bezosobnik: przyprzęgnięto by
    przyprzężono by

    bezokolicznik: przyprząc

    imiesłów przysłówkowy uprzedni: przyprzągłszy

    gerundium: przyprzęgnięcie

    imiesłów przymiotnikowy bierny: przyprzęgnięty

    odpowiednik aspektowy: przyprzęgać

    Inne uwagi

    W trybie rozkazującym używa się również form przyprzęż, przyprzężmy, przyprzężcie

  • bez ograniczeń + przyprząc +
    CO + (do CZEGO)
  • psł. *pręgti, *pręgǫ 'łączyć coś z czymś w pewną całość, zespalać, związywać'

CHRONOLOGIZACJA:
2 połowa XVI w., SPXVI
Data ostatniej modyfikacji: 26.09.2018