UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zimno II

I

przysłówek

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

Zob. zimny

1. jest komuś

Definicja

tak, że dana osoba odczuwa nieprzyjemne wrażenie, jakiego doznaje ktoś, kto jest za cienko ubrany w stosunku do panującej temperatury

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Połączenia

  • zimno komuś w nogi, w ręce, w stopy

Cytaty

Marii jest chyba zimno w ręce, bo wkłada je w rękawiczkach do kieszeni [...].

źródło: NKJP: Dariusz Banek: Samo życie Odcinek 190, 2010

- Lepiej popływajmy.
- Zimno mi. Lodowata ta woda.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Dobry powód, by zabijać, 2005

To tak, jakbyśmy założyli w zimie kożuch i szli po ulicy w trampkach. Na plecach będzie nam ciepło, ale w nogi zimno i cały efekt diabli biorą...

źródło: NKJP: (AJ): Komin do lamusa, Dziennik Polski, 2002-09-09

Grube skarpety naciąga na nogawki. Z powodu niedotlenienia krwi, która w nim krąży, jest mu zimniej niż wszystkim dookoła.

źródło: NKJP: Wojciech Tochman: Jest mi zimniej, Gazeta Wyborcza, 1997-12-23

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy zimno
stopień wyższy zimniej

Składnia

Cz + zimno +
KOMU

2. za oknem

Definicja

tak, że temperatura powietrza jest niska

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda warunki atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

antonimy:  ciepło II

Połączenia

  • bardzo, okropnie, potwornie, przeraźliwie, strasznie, wyjątkowo, koszmarnie, piekielnie, przenikliwie zimno
  • zimno na dworze, na zewnątrz; zimno w mieszkaniach
  • zimno i ciemno, zimno i ciepło, zimno i deszczowo, zimno i gorąco, zimno i mgliście, zimno i mokro, zimno i nieprzyjemnie, zimno i ponuro, zimno i szaro, zimno i ślisko, zimno i śnieżnie, zimno i wietrznie, zimno i wilgotno; pochmurnie i zimno
  • było, robi się, zrobiło się zimno
  • zimno jak w psiarni

Cytaty

Na planecie zrobiło się zimno i wszystko zamarznięte jest na kamień.

źródło: NKJP: Marek Wielgo: Nadaję ci imię Yogi, Gazeta Wyborcza, 1997-07-08

Walka rozpoczęła się 10 listopada, było przeraźliwie zimno, szczególnie mroźna noc dała się mocno Turkom we znaki.

źródło: NKJP: Stanisław Sławomir Nicieja: Twierdze kresowe Rzeczypospolitej, 2006

Jeśli w mieszkaniach jest zimno, lokatorzy mogą złożyć u zarządcy skargę na niskie temperatury w budynkach lub pismo z prośbą o podłączenie ogrzewania.

źródło: NKJP: MAK, ASZ, AZG: Wczesne grzanie, Trybuna Śląska, 2002-09-17

Z każdym dniem robiło się coraz zimniej, ale prawdziwa zima dotarła do nas dopiero przed świętami.

źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Sanatorium, 2005

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy zimno
stopień wyższy zimniej

3. pożegnać

Definicja

w sposób świadczący o tym, że ktoś nie cieszy się z obecności innych osób lub ich pomysłów i dostrzega te ich cechy, które uważa za złe i niekorzystne dla innych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chłodno
antonimy:  ciepło II

Połączenia

  • zimno patrzeć, spojrzeć; uśmiechnąć się; przyjąć kogoś

Cytaty

[...] zauważył, że popularność królowej u Francuzów blednie. Zwrócił uwagę, jak zimno ją przyjęto, gdy wjechała do Paryża [...].

źródło: NKJP: Internet

Wicedyrektor [...] ma gabinecik malutki, proporcjonalny do roli Ameryki Łacińskiej w naszej polityce. Przyjmuje mnie ostentacyjnie zimno. Jak gdybym wszedł do pokoju-chłodni.

źródło: NKJP: Daniel Passent: Choroba dyplomatyczna, 2002

Przeważnie salon stał pusty i zamknięty, najwyżej Ania miewała w nim - jak mówiła, zaśmiewając się - wizyty oficjalne. Na przykład podkochujących się w niej konkurentów, których witała zimno, siedząc sztywno na krześle, w towarzystwie matki czy babki.

źródło: NKJP: Aniela Kowalska: Niczego nie żałuję, 2009

- A czy takiemu zdrajcy i oberszpiegowi [...] nie należała się kara wielomiesięcznych cierpień, a nie łaska krótkiego śledztwa i bezbolesnego zawiśnięcia na szubienicy? - spytał zimno Stroop.

źródło: NKJP: Kazimierz Moczarski: Rozmowy z katem, 1996

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy zimno

4. oceniać

Definicja

w sposób pozbawiony zaangażowania emocjonalnego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chłodno, obojętnie I, oschle, ozięble

Połączenia

  • zimno mówić, odeprzeć, odrzec, powiedzieć, przerwać, rzec, rzucić, skomentować, spytać, wycedzić, zapytać; kalkulować, ocenić; skalkulowany

Cytaty

Jest bardzo inteligentny, patrzy zimno, emocje nie przeszkadzają mu w oglądzie rzeczywistości, ale brakuje mu innych cech koniecznych politykowi.

źródło: NKJP: Paweł Smoleński: Tamte czasy, Gazeta Wyborcza, 1996-10-26

- Nie zostanę tutaj, raczej poddam się temu zabiegowi w Paryżu.
Lekarz uśmiechnął się zimno.
- Śmiem wątpić, czy w tym stanie pani do Paryża dojedzie.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Rosyjski kochanek, 1996

- Piękne uderzenie - skomentował zimno białowłosy, dłonią w czarnej rękawicy osłaniając oczy od słońca.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992

[...] tak też rozumiał historię Kubala. Nie jako zbiorowisko dat i faktów, zimno skalkulowanych i skatalogowanych, ale jako gorącą, pulsującą lawę życia [...].

źródło: NKJP: Stanisław Sławomir Nicieja: Twierdze kresowe Rzeczypospolitej, 2006

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy zimno
stopień wyższy zimniej

Frazeologizmy

robi się zimno komuś
zrobiło się zimno komuś
Data ostatniej modyfikacji: 21.05.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json