UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

opanować

Chronologizacja

1541, SPXVI

Pochodzenie

Zob. panować

1. kraj

Definicja

zdobyć kontrolę lub władzę nad jakimś terenem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

synonimy:  owładnąć, zawładnąć

Połączenia

  • armia, mafia opanowała coś; hitlerowcy, partyzanci, powstańcy; napastnicy, piraci opanowali coś
  • opanować budynek, gmach, siedzibę czegoś, twierdzę, zamek; statek; kraj, miasto, stolicę, świat, teren, ziemię; lotnisko, most, ulice
  • opanować coś błyskawicznie, zupełnie
  • chcieć opanować

Cytaty

W ciągu kilku dni opanowano kraj większy od Polski, w historii rzadko się to zdarza.

źródło: NKJP: Afganistan - kraina wojny, Dziennik Polski, 2001-11-16

Demonstranci próbują opanować gmach telewizji.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: U pisarza, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1997-03-21

Po śmierci Wacława III, popierany przez możnych i rycerzy niechętnych obcym rządom, opanował ziemię krakowską, spotykając się tam jednak z silną opozycją.

źródło: NKJP: Alicja Dybkowska, Jan Żaryn, Małgorzata Żaryn: Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności, 1996

[...] piraci opanowali kapitański mostek i przerwali łączność, a następnie przez prawie godzinę bezkarnie plądrowali kabiny załogi i siedem kontenerów.

źródło: NKJP: Henryk Mąka: Piraci znów atakują, 1995

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanuję
opanujemy
2 os. opanujesz
opanujecie
3 os. opanuje
opanują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałem
+(e)m opanował
opanowałam
+(e)m opanowała
opanowałom
+(e)m opanowało
opanowaliśmy
+(e)śmy opanowali
opanowałyśmy
+(e)śmy opanowały
2 os. opanowałeś
+(e)ś opanował
opanowałaś
+(e)ś opanowała
opanowałoś
+(e)ś opanowało
opanowaliście
+(e)ście opanowali
opanowałyście
+(e)ście opanowały
3 os. opanował
opanowała
opanowało
opanowali
opanowały

bezosobnik: opanowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanujmy
2 os. opanuj
opanujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałbym
bym opanował
opanowałabym
bym opanowała
opanowałobym
bym opanowało
opanowalibyśmy
byśmy opanowali
opanowałybyśmy
byśmy opanowały
2 os. opanowałbyś
byś opanował
opanowałabyś
byś opanowała
opanowałobyś
byś opanowało
opanowalibyście
byście opanowali
opanowałybyście
byście opanowały
3 os. opanowałby
by opanował
opanowałaby
by opanowała
opanowałoby
by opanowało
opanowaliby
by opanowali
opanowałyby
by opanowały

bezosobnik: opanowano by

bezokolicznik: opanować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: opanowawszy

gerundium: opanowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. opanowanie
opanowania
D. opanowania
opanowań
C. opanowaniu
opanowaniom
B. opanowanie
opanowania
N. opanowaniem
opanowaniami
Ms. opanowaniu
opanowaniach
W. opanowanie
opanowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: opanowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. opanowany
opanowany
opanowany
opanowane
opanowana
D. opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanej
C. opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanej
B. opanowanego
opanowanego
opanowany
opanowane
opanowaną
N. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowaną
Ms. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. opanowani
opanowani
opanowane
opanowane
D. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych
C. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
B. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowane
N. opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
Ms. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych

odpowiednik aspektowy: opanowywać

Składnia

Rzosobowy + opanować +
CO

2. rynek

Definicja

zdobyć przewagę ilościową w jakiejś dziedzinie działalności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes funkcjonowanie firm i przedsiębiorstw

Połączenia

  • firma opanowała coś
  • opanować handel, produkcję, rynek

Cytaty

Polscy robotnicy praktycznie opanowali rynek budowlany w Wielkiej Brytanii.

źródło: NKJP: Przemysław Zieliński: W poszukiwaniu lepszego życia na obcej ziemi, Gazeta Tczewska, 2008-02-12

Czytelnik [...] opisuje, jak to Żydzi opanowali handel w mieście, że są tylko 2 sklepy katolickie, a 40 prowadzą Żydzi.

źródło: NKJP: Janina Paradowska: Niech nawet boli, Polityka, 2001-04-07

Działała znakomita kadra fachowców jeszcze tych sprzed wojny, którzy zdołali opanować gospodarkę kraju w najtrudniejszym dla niej okresie.

źródło: NKJP: (BES): Ostatni 3 maja przed wybuchem wojny, Dziennik Polski, 2008-09-29

Z biegiem czasu system VHS opanował produkcję, a dominującą pozycję uzyskała Matsushita, zarówno na rynku wewnętrznym, jak i amerykańskim [...].

źródło: NKJP: Jolanta Młodawska: Rola państwa w branżach wysokiej szansy w Japonii w latach 1950-2000: analiza teoretyczna i empiryczna weryfikacja, 2001

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanuję
opanujemy
2 os. opanujesz
opanujecie
3 os. opanuje
opanują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałem
+(e)m opanował
opanowałam
+(e)m opanowała
opanowałom
+(e)m opanowało
opanowaliśmy
+(e)śmy opanowali
opanowałyśmy
+(e)śmy opanowały
2 os. opanowałeś
+(e)ś opanował
opanowałaś
+(e)ś opanowała
opanowałoś
+(e)ś opanowało
opanowaliście
+(e)ście opanowali
opanowałyście
+(e)ście opanowały
3 os. opanował
opanowała
opanowało
opanowali
opanowały

bezosobnik: opanowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanujmy
2 os. opanuj
opanujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałbym
bym opanował
opanowałabym
bym opanowała
opanowałobym
bym opanowało
opanowalibyśmy
byśmy opanowali
opanowałybyśmy
byśmy opanowały
2 os. opanowałbyś
byś opanował
opanowałabyś
byś opanowała
opanowałobyś
byś opanowało
opanowalibyście
byście opanowali
opanowałybyście
byście opanowały
3 os. opanowałby
by opanował
opanowałaby
by opanowała
opanowałoby
by opanowało
opanowaliby
by opanowali
opanowałyby
by opanowały

bezosobnik: opanowano by

bezokolicznik: opanować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: opanowawszy

gerundium: opanowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. opanowanie
opanowania
D. opanowania
opanowań
C. opanowaniu
opanowaniom
B. opanowanie
opanowania
N. opanowaniem
opanowaniami
Ms. opanowaniu
opanowaniach
W. opanowanie
opanowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: opanowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. opanowany
opanowany
opanowany
opanowane
opanowana
D. opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanej
C. opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanej
B. opanowanego
opanowanego
opanowany
opanowane
opanowaną
N. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowaną
Ms. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. opanowani
opanowani
opanowane
opanowane
D. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych
C. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
B. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowane
N. opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
Ms. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych

odpowiednik aspektowy: opanowywać

Składnia

Rzosobowy + opanować +
CO

3. irytację

Definicja

zapanować nad negatywnymi uczuciami, starając się ich nie okazywać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  powściągnąć, stłumić

Połączenia

  • opanować emocje, gniew, irytację, lęk, łzy, nerwy, niepokój, panikę, strach, stres, szał, śmiech, tremę, wzburzenie, wzruszenie, zdenerwowanie, złość; ciekawość; ból, dreszcze, drżenie głosu, odruch
  • trudno opanować
  • potrafić, umieć, zdołać; próbować, spróbować, usiłować opanować

Cytaty

Nie ma pan prawa tak się do mnie zwracać. - Jakub nie mógł opanować złości. Gwałtownym ruchem zmiótł z biurka starannie ułożone dokumenty.

źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Siostra, 1996

[...] początkowo graliśmy trochę nerwowo, jednak z czasem opanowaliśmy nerwy i zaczęliśmy przeważać na boisku.

źródło: NKJP: (RCZ): Mistrz pokonany, Dziennik Polski, 2000-12-12

Nie planował zwierzeń, przeciwnie, przybył do miasta w przekonaniu, że nigdy nikomu nie zwierzy się z sekretów serca, ale po pierwszej łzie nie potrafił już opanować żalu.

źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006

Kiedy nie jesteśmy z siebie zadowoleni, kiedy wiele spraw nie wygląda tak, jakbyśmy chcieli, staramy się opanować gniew , by w jak najmniejszym stopniu objawiał się w naszych relacjach z dziećmi.

źródło: NKJP: Barbara Jakubowska: Jak mądrze kochać dzieci, 2001

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanuję
opanujemy
2 os. opanujesz
opanujecie
3 os. opanuje
opanują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałem
+(e)m opanował
opanowałam
+(e)m opanowała
opanowałom
+(e)m opanowało
opanowaliśmy
+(e)śmy opanowali
opanowałyśmy
+(e)śmy opanowały
2 os. opanowałeś
+(e)ś opanował
opanowałaś
+(e)ś opanowała
opanowałoś
+(e)ś opanowało
opanowaliście
+(e)ście opanowali
opanowałyście
+(e)ście opanowały
3 os. opanował
opanowała
opanowało
opanowali
opanowały

bezosobnik: opanowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanujmy
2 os. opanuj
opanujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałbym
bym opanował
opanowałabym
bym opanowała
opanowałobym
bym opanowało
opanowalibyśmy
byśmy opanowali
opanowałybyśmy
byśmy opanowały
2 os. opanowałbyś
byś opanował
opanowałabyś
byś opanowała
opanowałobyś
byś opanowało
opanowalibyście
byście opanowali
opanowałybyście
byście opanowały
3 os. opanowałby
by opanował
opanowałaby
by opanowała
opanowałoby
by opanowało
opanowaliby
by opanowali
opanowałyby
by opanowały

bezosobnik: opanowano by

bezokolicznik: opanować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: opanowawszy

gerundium: opanowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. opanowanie
opanowania
D. opanowania
opanowań
C. opanowaniu
opanowaniom
B. opanowanie
opanowania
N. opanowaniem
opanowaniami
Ms. opanowaniu
opanowaniach
W. opanowanie
opanowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: opanowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. opanowany
opanowany
opanowany
opanowane
opanowana
D. opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanej
C. opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanej
B. opanowanego
opanowanego
opanowany
opanowane
opanowaną
N. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowaną
Ms. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. opanowani
opanowani
opanowane
opanowane
D. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych
C. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
B. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowane
N. opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
Ms. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych

odpowiednik aspektowy: opanowywać

Składnia

Rzosobowy + opanować +
CO

4. chaos

Definicja

uzyskać kontrolę nad czymś groźnym

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Połączenia

  • opanować ogień, pożar, żywioł; chaos, rozruchy, tłum; bezrobocie, inflację, kryzys, przestępczość; skutki czegoś; problem, sytuację
  • opanować coś całkowicie, częściowo; szybko
  • potrafić, umieć, zdołać; próbować, spróbować, usiłować opanować

Cytaty

Spłonęło wiele hektarów suchego ścierniska. Pożar opanowano po około dwóch godzinach.

źródło: NKJP: (cm): Płonęły pola, Gazeta Goleniowska, 2008-08-02

[...] po to, by przestępczość zwalczyć, trzeba uruchomić cały szereg środków organizacyjnych, kadrowych, technicznych, bo one będą decydowały o tym, czy opanujemy przestępczość czy nie.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 30.09.1994

Gdy w listopadzie 1992 roku [...] obejmował urząd premiera, obiecywał, że w ciągu kilkunastu miesięcy opanuje chaos gospodarczy [...].

źródło: NKJP: Mirosław Banasiak: Rumunia w ciężkiej godzinie, Gazeta Wyborcza, 1994-02-16

Uszwica, górska poniekąd rzeczka, biorąca początek w Beskidzie Wyspowym, dopływ Wisły, w okolicach Brzeska już kilka razy przerodziła się w niemożliwy do opanowania żywioł.

źródło: NKJP: Wiesław Ziobro: Między nami sąsiadami..., Dziennik Polski, 2005-10-21

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanuję
opanujemy
2 os. opanujesz
opanujecie
3 os. opanuje
opanują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałem
+(e)m opanował
opanowałam
+(e)m opanowała
opanowałom
+(e)m opanowało
opanowaliśmy
+(e)śmy opanowali
opanowałyśmy
+(e)śmy opanowały
2 os. opanowałeś
+(e)ś opanował
opanowałaś
+(e)ś opanowała
opanowałoś
+(e)ś opanowało
opanowaliście
+(e)ście opanowali
opanowałyście
+(e)ście opanowały
3 os. opanował
opanowała
opanowało
opanowali
opanowały

bezosobnik: opanowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanujmy
2 os. opanuj
opanujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałbym
bym opanował
opanowałabym
bym opanowała
opanowałobym
bym opanowało
opanowalibyśmy
byśmy opanowali
opanowałybyśmy
byśmy opanowały
2 os. opanowałbyś
byś opanował
opanowałabyś
byś opanowała
opanowałobyś
byś opanowało
opanowalibyście
byście opanowali
opanowałybyście
byście opanowały
3 os. opanowałby
by opanował
opanowałaby
by opanowała
opanowałoby
by opanowało
opanowaliby
by opanowali
opanowałyby
by opanowały

bezosobnik: opanowano by

bezokolicznik: opanować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: opanowawszy

gerundium: opanowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. opanowanie
opanowania
D. opanowania
opanowań
C. opanowaniu
opanowaniom
B. opanowanie
opanowania
N. opanowaniem
opanowaniami
Ms. opanowaniu
opanowaniach
W. opanowanie
opanowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: opanowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. opanowany
opanowany
opanowany
opanowane
opanowana
D. opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanej
C. opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanej
B. opanowanego
opanowanego
opanowany
opanowane
opanowaną
N. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowaną
Ms. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. opanowani
opanowani
opanowane
opanowane
D. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych
C. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
B. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowane
N. opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
Ms. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych

odpowiednik aspektowy: opanowywać

Składnia

Rzosobowy + opanować +
CO

5. samochód

Definicja

poradzić sobie z kierowaniem jakimś urządzeniem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Połączenia

  • opanować auto, maszynę, motocykl, pojazd, samochód

Cytaty

Alek gwałtownie skręca w jedną z bocznych uliczek. Zarzuca go, ale udaje mu się opanować pojazd.

źródło: NKJP: Marek Bukowski: Wysłannik szatana, 1999

Po przejechaniu z dużą szybkością kilkuset metrów, uciekający kierowca na zakręcie nie opanował auta i uderzył w krawężnik.

źródło: NKJP: Krótko, Dziennik Polski, 2003-10-21

Nie opanował motocykla i z olbrzymią prędkością wpadł na ogrodzenie toru, stracił przytomność, miał krwotok.

źródło: NKJP: Żużel, Gazeta Wyborcza, 1997-08-12

Chłopiec świetnie radził sobie z opanowaniem maszyny, płynnie pokonując łuki częstochowskiego mini toru.

źródło: NKJP: Paweł Mielczarek: Mateusz Kowalczyk liderem, Tygodnik Regionalny „Gazeta Częstochowska”, 2003-08-21

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanuję
opanujemy
2 os. opanujesz
opanujecie
3 os. opanuje
opanują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałem
+(e)m opanował
opanowałam
+(e)m opanowała
opanowałom
+(e)m opanowało
opanowaliśmy
+(e)śmy opanowali
opanowałyśmy
+(e)śmy opanowały
2 os. opanowałeś
+(e)ś opanował
opanowałaś
+(e)ś opanowała
opanowałoś
+(e)ś opanowało
opanowaliście
+(e)ście opanowali
opanowałyście
+(e)ście opanowały
3 os. opanował
opanowała
opanowało
opanowali
opanowały

bezosobnik: opanowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanujmy
2 os. opanuj
opanujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałbym
bym opanował
opanowałabym
bym opanowała
opanowałobym
bym opanowało
opanowalibyśmy
byśmy opanowali
opanowałybyśmy
byśmy opanowały
2 os. opanowałbyś
byś opanował
opanowałabyś
byś opanowała
opanowałobyś
byś opanowało
opanowalibyście
byście opanowali
opanowałybyście
byście opanowały
3 os. opanowałby
by opanował
opanowałaby
by opanowała
opanowałoby
by opanowało
opanowaliby
by opanowali
opanowałyby
by opanowały

bezosobnik: opanowano by

bezokolicznik: opanować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: opanowawszy

gerundium: opanowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. opanowanie
opanowania
D. opanowania
opanowań
C. opanowaniu
opanowaniom
B. opanowanie
opanowania
N. opanowaniem
opanowaniami
Ms. opanowaniu
opanowaniach
W. opanowanie
opanowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: opanowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. opanowany
opanowany
opanowany
opanowane
opanowana
D. opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanej
C. opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanej
B. opanowanego
opanowanego
opanowany
opanowane
opanowaną
N. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowaną
Ms. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. opanowani
opanowani
opanowane
opanowane
D. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych
C. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
B. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowane
N. opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
Ms. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych

odpowiednik aspektowy: opanowywać

Składnia

Rzosobowy + opanować +
CO

6. gniew opanował kogoś

Definicja

przeniknąć kogoś i wpłynąć na jego zachowanie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ogarnąć, owładnąć, zawładnąć

Połączenia

  • gorączka, psychoza, trwoga opanowała kogoś; szaleństwo opanowało kogoś

Cytaty

Europę opanowało szaleństwo grillowania i schodzi każda ilość węgla.

źródło: NKJP: Jagienka Wilczak: Dymy w Bieszczadach, Polityka, 2003-02-22

Ludzi opanowała gorączka wojenna - czuło się to w przygotowaniach władz i wydawanych zarządzeniach, między innymi o zaklejaniu paskami szyb i budowie schronów przeciwlotniczych.

źródło: NKJP: Alfons Filar: Śladami tatrzańskich kurierów, 1995

[...] kiedy w lutym Urząd Rezerwy Federalnej nieznacznie podniósł wysokość jednej ze stóp, inwestorów opanowała trwoga, że może to oznaczać zmianę dotychczasowej tendencji.

źródło: NKJP: Rynki papierów wartościowych, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1994-03-21

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanuję
opanujemy
2 os. opanujesz
opanujecie
3 os. opanuje
opanują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałem
+(e)m opanował
opanowałam
+(e)m opanowała
opanowałom
+(e)m opanowało
opanowaliśmy
+(e)śmy opanowali
opanowałyśmy
+(e)śmy opanowały
2 os. opanowałeś
+(e)ś opanował
opanowałaś
+(e)ś opanowała
opanowałoś
+(e)ś opanowało
opanowaliście
+(e)ście opanowali
opanowałyście
+(e)ście opanowały
3 os. opanował
opanowała
opanowało
opanowali
opanowały

bezosobnik: opanowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanujmy
2 os. opanuj
opanujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałbym
bym opanował
opanowałabym
bym opanowała
opanowałobym
bym opanowało
opanowalibyśmy
byśmy opanowali
opanowałybyśmy
byśmy opanowały
2 os. opanowałbyś
byś opanował
opanowałabyś
byś opanowała
opanowałobyś
byś opanowało
opanowalibyście
byście opanowali
opanowałybyście
byście opanowały
3 os. opanowałby
by opanował
opanowałaby
by opanowała
opanowałoby
by opanowało
opanowaliby
by opanowali
opanowałyby
by opanowały

bezosobnik: opanowano by

bezokolicznik: opanować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: opanowawszy

gerundium: opanowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. opanowanie
opanowania
D. opanowania
opanowań
C. opanowaniu
opanowaniom
B. opanowanie
opanowania
N. opanowaniem
opanowaniami
Ms. opanowaniu
opanowaniach
W. opanowanie
opanowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: opanowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. opanowany
opanowany
opanowany
opanowane
opanowana
D. opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanej
C. opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanej
B. opanowanego
opanowanego
opanowany
opanowane
opanowaną
N. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowaną
Ms. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. opanowani
opanowani
opanowane
opanowane
D. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych
C. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
B. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowane
N. opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
Ms. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych

odpowiednik aspektowy: opanowywać

Składnia

Rznieżywotny + opanować +
KOGO

7. język obcy

Definicja

poznać coś w takim stopniu, aby móc sprawnie wykorzystywać nabytą wiedzę lub umiejętność

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nauczyć się, przyswoić, wyuczyć się

Połączenia

  • uczeń opanował coś
  • opanować grę, instrument, jazdę, język, obsługę czegoś; materiał, tekst, wiadomości, wiedzę, zagadnienia; metodę, rzemiosło, system, sztukę czegoś, tajniki czegoś, technikę czegoś, technologię, umiejętność, warsztat, zdolność, znajomość czegoś; podstawy czegoś, zasady czegoś
  • opanować coś do perfekcji; opanować coś w jakimś stopniu
  • opanować coś dobrze, doskonale, nieźle, perfekcyjnie, sprawnie, znakomicie; łatwo, szybko; z trudem
  • móc, musieć opanować

Cytaty

Młodzi ludzie z zagranicy [...] zanim podejmą studia w naszym kraju, muszą opanować język polski, w szczególności słownictwo specjalistyczne [...].

źródło: NKJP: (OLA): Nieznany opłatek, Dziennik Polski, 2000-12-12

Człowiek, który opanował technikę szybkiego czytania, chwyta od razu całe frazy, zdania, linijki.

źródło: NKJP: Wojciech Starzyński: Komputer kwantowy, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1998-10-02

[...] w swojej centrali firma ma wielką farbiarnię i do perfekcji opanowała sztukę barwienia gotowych wyrobów zamiast przędzy.

źródło: NKJP: Joanna Solska: Szycie jest piękne, Polityka, 2003-07-05

[...] Niemcy wnieśli tak ważne nowości, jak wysunięcie broni maszynowej do przodu, przed czoło własnych oddziałów. Potem pierwsi opanowali zasady wojny pozycyjnej.

źródło: NKJP: Andrzej Anonimus: Nie nadaje się, przecież to jeszcze szczeniak, 1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanuję
opanujemy
2 os. opanujesz
opanujecie
3 os. opanuje
opanują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałem
+(e)m opanował
opanowałam
+(e)m opanowała
opanowałom
+(e)m opanowało
opanowaliśmy
+(e)śmy opanowali
opanowałyśmy
+(e)śmy opanowały
2 os. opanowałeś
+(e)ś opanował
opanowałaś
+(e)ś opanowała
opanowałoś
+(e)ś opanowało
opanowaliście
+(e)ście opanowali
opanowałyście
+(e)ście opanowały
3 os. opanował
opanowała
opanowało
opanowali
opanowały

bezosobnik: opanowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanujmy
2 os. opanuj
opanujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałbym
bym opanował
opanowałabym
bym opanowała
opanowałobym
bym opanowało
opanowalibyśmy
byśmy opanowali
opanowałybyśmy
byśmy opanowały
2 os. opanowałbyś
byś opanował
opanowałabyś
byś opanowała
opanowałobyś
byś opanowało
opanowalibyście
byście opanowali
opanowałybyście
byście opanowały
3 os. opanowałby
by opanował
opanowałaby
by opanowała
opanowałoby
by opanowało
opanowaliby
by opanowali
opanowałyby
by opanowały

bezosobnik: opanowano by

bezokolicznik: opanować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: opanowawszy

gerundium: opanowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. opanowanie
opanowania
D. opanowania
opanowań
C. opanowaniu
opanowaniom
B. opanowanie
opanowania
N. opanowaniem
opanowaniami
Ms. opanowaniu
opanowaniach
W. opanowanie
opanowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: opanowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. opanowany
opanowany
opanowany
opanowane
opanowana
D. opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanego
opanowanej
C. opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanemu
opanowanej
B. opanowanego
opanowanego
opanowany
opanowane
opanowaną
N. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowaną
Ms. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. opanowani
opanowani
opanowane
opanowane
D. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych
C. opanowanym
opanowanym
opanowanym
opanowanym
B. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowane
N. opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
opanowanymi
Ms. opanowanych
opanowanych
opanowanych
opanowanych

odpowiednik aspektowy: opanowywać

Składnia

Rzosobowy + opanować +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 26.09.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json