UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

świt

Chronologizacja

1470, SStp

Pochodzenie

Rzeczownik od psł. czasownika *svьtěti ‘świecić’ : *svitati (zob. świtać).

1. pora

Definicja

pora dnia, kiedy kończy się noc, a zaczyna dzień, niebo rozjaśnia się aż do pojawienia się światła słonecznego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat słońce i księżyc, pory dnia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rozświt
antonimy:  zmierzch, zmrok
hiperonimy:  pora I

Połączenia

  • letni; jesienny, zimowy; niedzielny; mroźny; szary; wczesny; pierwszy świt
  • ileś godzin do świtu
  • czekać na świt
  • wstać/wstawać, wyjechać o świcie
  • co świt; o świcie, o samym świcie, do samego świtu; przed świtem

Cytaty

Za oknem powoli wstaje zimowy świt. Bledziutkie słońce oświetla wspaniałą panoramę miasta, schodzącego tarasami w kierunku portu, morza i Japonii.

źródło: NKJP: Andrzej Łomanowski: Spółka akcyjna Władywostok, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1995-04-14

Jak się okazało grotołazi zrezygnowali z nocowania w jaskini i powrócili do pensjonatu w czwartek w nocy, a następnego dnia o świcie wyszli na cały dzień w góry.

źródło: NKJP: Zaginęli w pensjonacie, Dziennik Polski, 1999-10-11

Wstrząsy, które o świcie zbudziły mieszkańców wyspy i licznych turystów, były wyraźnie odczuwalne. Tysiące ludzi w panice wybiegło na ulice.

źródło: NKJP: Karol Kłosowski: Ziemia zatrzęsła się w Grecji - Campanella bezpieczna, Tygodnik Tucholski, 2008

Zaraz będzie dzień. Do wschodu słońca żaden głos już nie zakłócił martwej ciszy. Wkrótce świt zaróżowił niebo na horyzoncie.

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek w krainie kangurów, 1957

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. świt
świty
D. świtu
świtów
C. świtowi
świtom
B. świt
świty
N. świtem
świtami
Ms. świcie
świtach
W. świcie
świty

2. początek

Definicja

książk. 
początek czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Relacje znaczeniowe

synonimy:  brzask, początek, zaranie

Połączenia

  • świt niepodległości, wolności

Cytaty

Marzenia i trudy ludzkości umieściły dzielnych synów Matki-Ziemi na Księżycu. Ich wyczyn oznaczał świt epoki komunikacji międzyplanetarnej.

źródło: NKJP: Największa przygoda ludzkości, Dziennik Polski, 1999-07-16

Dyplomacja watykańska znajduje wspólny język z Amerykańcami i nad podzieloną Europą wschodzi świt wolności.

źródło: NKJP: Andrzej Horubała: Farciarz, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. świt
świty
D. świtu
świtów
C. świtowi
świtom
B. świt
świty
N. świtem
świtami
Ms. świcie
świtach
W. świcie
świty

Składnia

bez ograniczeń + świt +
CZEGO

Frazeologizmy

blady świt
biały świt
ktoś jest cały dzień na nogach
ktoś jest od świtu na nogach
od rana do wieczora
od świtu do nocy
skoro świt
Data ostatniej modyfikacji: 28.11.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json