Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. sunąć
1. wzdłuż drogi
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | cofnąć się |
Cytaty
|
Usłyszawszy głośniejszy szmer Ewcia posunęła się nieznacznie ku oknu, aby mogła być widziana przez niezłomnego strażnika obozowego, pana Szymbarta. źródło: NKJP: Kornel Makuszyński: Szaleństwa Panny Ewy, 1957 |
|
|
Zdaniem Mariana K. ciekawe rzeczy mogą być znalezione, gdy roboty posuną się w kierunku ulicy Hallera. Przed wiekami znajdowały się tam domy i ziemia może kryć ciekawe przedmioty z ówczesnych gospodarstw domowych. źródło: NKJP: Skarby średniowiecza, Dziennik Kociewski, 2000-05-26 |
|
|
Wzajemne straty były znaczne (straty włoskie prawie dwukrotnie przewyższały austriackie), ale pomimo uporczywych wysiłków Włosi nieznacznie tylko posunęli się poza swe pozycje wyjściowe. źródło: NKJP: Janusz Pajewski: Historia powszechna 1871-1918, 1967 |
|
|
Potem posunęła się głębiej i uśmiechnęła, kiedy podszedłem do tapczanu. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści,1997 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
posunę się |
posuniemy się |
|||
| 2 os. |
posuniesz się |
posuniecie się |
|||
| 3 os. |
posunie się |
posuną się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
posunąłem się +(e)m się posunął |
posunęłam się +(e)m się posunęła |
posunęłom się +(e)m się posunęło |
posunęliśmy się +(e)śmy się posunęli |
posunęłyśmy się +(e)śmy się posunęły |
| 2 os. |
posunąłeś się +(e)ś się posunął |
posunęłaś się +(e)ś się posunęła |
posunęłoś się +(e)ś się posunęło |
posunęliście się +(e)ście się posunęli |
posunęłyście się +(e)ście się posunęły |
| 3 os. |
posunął się |
posunęła się |
posunęło się |
posunęli się |
posunęły się |
bezosobnik: posunięto się
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
posuńmy się |
|
| 2 os. |
posuń się |
posuńcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
posunąłbym się bym się posunął |
posunęłabym się bym się posunęła |
posunęłobym się bym się posunęło |
posunęlibyśmy się byśmy się posunęli |
posunęłybyśmy się byśmy się posunęły |
| 2 os. |
posunąłbyś się byś się posunął |
posunęłabyś się byś się posunęła |
posunęłobyś się byś się posunęło |
posunęlibyście się byście się posunęli |
posunęłybyście się byście się posunęły |
| 3 os. |
posunąłby się by się posunął |
posunęłaby się by się posunęła |
posunęłoby się by się posunęło |
posunęliby się by się posunęli |
posunęłyby się by się posunęły |
bezosobnik: posunięto by się
bezokolicznik: posunąć się
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
posunąwszy się
gerundium: posunięcie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | posunięcie się |
posunięcia się |
| D. | posunięcia się |
posunięć się |
| C. | posunięciu się |
posunięciom się |
| B. | posunięcie się |
posunięcia się |
| N. | posunięciem się |
posunięciami się |
| Ms. | posunięciu się |
posunięciach się |
| W. | posunięcie się |
posunięcia się |
odpowiednik aspektowy: posuwać się
Składnia
|
+ | posunąć się | + |
(DOKĄD)
|
2. na krześle
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | odsunąć się |
Połączenia
- posunąć się trochę
Cytaty
|
Nie drgnęła, słysząc jego kroki. Zupełnie jakby się go spodziewała. Posunęła się tylko, robiąc mu miejsce na zwalonym pniaku. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996 |
|
|
Zamiast powiedzieć „Dobry wieczór” pchnął mnie, krzycząc „Hej, trupek, posuń się!”. Rozsiadł się wygodnie i z dumną satysfakcją wyciągnął z kieszeni kawał mięsa, ukryty między dwiema pajdami białego chleba. źródło: NKJP: Józef Bau: Czas zbezczeszczenia. Wspomnienia z czasów drugiej wojny światowej, 2006 |
|
|
Henio Śledź wepchnął się przed Dawida i warknął: - Posuń się trochę i zrób miejsce. źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
posunę się |
posuniemy się |
|||
| 2 os. |
posuniesz się |
posuniecie się |
|||
| 3 os. |
posunie się |
posuną się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
posunąłem się +(e)m się posunął |
posunęłam się +(e)m się posunęła |
posunęłom się +(e)m się posunęło |
posunęliśmy się +(e)śmy się posunęli |
posunęłyśmy się +(e)śmy się posunęły |
| 2 os. |
posunąłeś się +(e)ś się posunął |
posunęłaś się +(e)ś się posunęła |
posunęłoś się +(e)ś się posunęło |
posunęliście się +(e)ście się posunęli |
posunęłyście się +(e)ście się posunęły |
| 3 os. |
posunął się |
posunęła się |
posunęło się |
posunęli się |
posunęły się |
bezosobnik: posunięto się
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
posuńmy się |
|
| 2 os. |
posuń się |
posuńcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
posunąłbym się bym się posunął |
posunęłabym się bym się posunęła |
posunęłobym się bym się posunęło |
posunęlibyśmy się byśmy się posunęli |
posunęłybyśmy się byśmy się posunęły |
| 2 os. |
posunąłbyś się byś się posunął |
posunęłabyś się byś się posunęła |
posunęłobyś się byś się posunęło |
posunęlibyście się byście się posunęli |
posunęłybyście się byście się posunęły |
| 3 os. |
posunąłby się by się posunął |
posunęłaby się by się posunęła |
posunęłoby się by się posunęło |
posunęliby się by się posunęli |
posunęłyby się by się posunęły |
bezosobnik: posunięto by się
bezokolicznik: posunąć się
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
posunąwszy się
gerundium: posunięcie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | posunięcie się |
posunięcia się |
| D. | posunięcia się |
posunięć się |
| C. | posunięciu się |
posunięciom się |
| B. | posunięcie się |
posunięcia się |
| N. | posunięciem się |
posunięciami się |
| Ms. | posunięciu się |
posunięciach się |
| W. | posunięcie się |
posunięcia się |
odpowiednik aspektowy: posuwać się
Składnia
| Rzosobowy | + | posunąć się | + |
(GDZIE)
|
3. o sprawach
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | postąpić |
Połączenia
- sprawa posunęła się
- posunąć się do przodu
- posunąć się dalej, naprzód
Cytaty
|
Jeśli naczelnik M. nie będzie współpracował, to śledztwo nie posunie się naprzód. źródło: NKJP: Tomasz Tosza: Zła zmiana nie bierze, Gazeta Wyborcza, 1999-02-03 |
|
|
Jak wspomnieliśmy w poprzednim rozdziale, odnowienie układu z 1881 r. posunęło się znacznie naprzód po wizycie Giersa w styczniu 1884 r. w Wiedniu. źródło: NKJP: Henryk Wereszycki: Koniec sojuszu trzech cesarzy, 1977 |
|
|
Od kilku tygodni niewiele posunęła się rozbudowa tucholskiego szpitala. źródło: NKJP: Ramona Wieczorek: Tuchola: Tuchola. Budowa szpitala na razie zamrożona, 2010-02-01 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
posunę się |
posuniemy się |
|||
| 2 os. |
posuniesz się |
posuniecie się |
|||
| 3 os. |
posunie się |
posuną się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
posunąłem się +(e)m się posunął |
posunęłam się +(e)m się posunęła |
posunęłom się +(e)m się posunęło |
posunęliśmy się +(e)śmy się posunęli |
posunęłyśmy się +(e)śmy się posunęły |
| 2 os. |
posunąłeś się +(e)ś się posunął |
posunęłaś się +(e)ś się posunęła |
posunęłoś się +(e)ś się posunęło |
posunęliście się +(e)ście się posunęli |
posunęłyście się +(e)ście się posunęły |
| 3 os. |
posunął się |
posunęła się |
posunęło się |
posunęli się |
posunęły się |
bezosobnik: posunięto się
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
posuńmy się |
|
| 2 os. |
posuń się |
posuńcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
posunąłbym się bym się posunął |
posunęłabym się bym się posunęła |
posunęłobym się bym się posunęło |
posunęlibyśmy się byśmy się posunęli |
posunęłybyśmy się byśmy się posunęły |
| 2 os. |
posunąłbyś się byś się posunął |
posunęłabyś się byś się posunęła |
posunęłobyś się byś się posunęło |
posunęlibyście się byście się posunęli |
posunęłybyście się byście się posunęły |
| 3 os. |
posunąłby się by się posunął |
posunęłaby się by się posunęła |
posunęłoby się by się posunęło |
posunęliby się by się posunęli |
posunęłyby się by się posunęły |
bezosobnik: posunięto by się
bezokolicznik: posunąć się
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
posunąwszy się
gerundium: posunięcie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | posunięcie się |
posunięcia się |
| D. | posunięcia się |
posunięć się |
| C. | posunięciu się |
posunięciom się |
| B. | posunięcie się |
posunięcia się |
| N. | posunięciem się |
posunięciami się |
| Ms. | posunięciu się |
posunięciach się |
| W. | posunięcie się |
posunięcia się |
odpowiednik aspektowy: posuwać się
Składnia
| Rznieżywotny | + | posunąć się | + |
|
4. do przemocy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | odważyć się |
Połączenia
- posunąć się do stwierdzenia; do gwałtu, do rękoczynów, do zbrodni
Cytaty
|
Trzeba pamiętać, że młody człowiek, któremu upiecze się, posunie się do następnego przestępstwa. źródło: NKJP: Katarzyna Skrzypek: Ciamajdy także chcą kraść, Dziennik Zachodni, 2004-10-13 |
|
|
Każdy chce być lubiany, akceptowany i podziwiany. Dorastające dziewczyny zrobią wszystko, aby osiągnąć ten cel, posuną się nawet do przekroczenia norm społecznych. źródło: NKJP: Kamila Młynarczyk: Agresywne dziewczęta, Wychowawca, 2009-06 |
|
|
Nie sądziłem, że ktoś w takiej sytuacji może posunąć się do oszczerstw, mówiąc, że rozmawiając z jego lekarką, byliśmy agresywni. źródło: NKJP: Piotr Paterski: „Będę interweniować u rzecznika praw pacjenta”, Tygodnik Tucholski, 2008 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
posunę się |
posuniemy się |
|||
| 2 os. |
posuniesz się |
posuniecie się |
|||
| 3 os. |
posunie się |
posuną się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
posunąłem się +(e)m się posunął |
posunęłam się +(e)m się posunęła |
posunęłom się +(e)m się posunęło |
posunęliśmy się +(e)śmy się posunęli |
posunęłyśmy się +(e)śmy się posunęły |
| 2 os. |
posunąłeś się +(e)ś się posunął |
posunęłaś się +(e)ś się posunęła |
posunęłoś się +(e)ś się posunęło |
posunęliście się +(e)ście się posunęli |
posunęłyście się +(e)ście się posunęły |
| 3 os. |
posunął się |
posunęła się |
posunęło się |
posunęli się |
posunęły się |
bezosobnik: posunięto się
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
posuńmy się |
|
| 2 os. |
posuń się |
posuńcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
posunąłbym się bym się posunął |
posunęłabym się bym się posunęła |
posunęłobym się bym się posunęło |
posunęlibyśmy się byśmy się posunęli |
posunęłybyśmy się byśmy się posunęły |
| 2 os. |
posunąłbyś się byś się posunął |
posunęłabyś się byś się posunęła |
posunęłobyś się byś się posunęło |
posunęlibyście się byście się posunęli |
posunęłybyście się byście się posunęły |
| 3 os. |
posunąłby się by się posunął |
posunęłaby się by się posunęła |
posunęłoby się by się posunęło |
posunęliby się by się posunęli |
posunęłyby się by się posunęły |
bezosobnik: posunięto by się
bezokolicznik: posunąć się
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
posunąwszy się
gerundium: posunięcie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | posunięcie się |
posunięcia się |
| D. | posunięcia się |
posunięć się |
| C. | posunięciu się |
posunięciom się |
| B. | posunięcie się |
posunięcia się |
| N. | posunięciem się |
posunięciami się |
| Ms. | posunięciu się |
posunięciach się |
| W. | posunięcie się |
posunięcia się |
odpowiednik aspektowy: posuwać się
Składnia
| Rzosobowy | + | posunąć się | + |
do CZEGO
|