UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ława

Chronologizacja

1346, SStp
Inne znaczenie: 'kładka przez wodę'

Pochodzenie

psł. *lava 'sprzęt do siedzenia, ława'

1. siedzenie

Definicja

siedzenie dla kilku osób, składające się z długiej deski (lub kilku desek) na nogach lub podpórkach

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka meble i wystrój wnętrz

Połączenia

  • drewniana, kamienna; długa, szeroka ława
  • ławy dla gości; ławy do siedzenia
  • ława pod oknem, pod ścianą
  • ława w sali
  • ławy i krzesła, ławy i stoły
  • skraj ławy; rzędy ław
  • stoły z ławami
  • powstać, wstać z ławy
  • paść na ławę
  • coś leżące na ławie

Cytaty

Zauważył kamienną ławę i przysiadł na niej, by chwilę odpocząć.

źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Pogoda dla wszystkich, 2003

Obok niego na drewnianych ławach usiadła czteroosobowa rodzina.

źródło: NKJP: Jacek Rębacz: Zakopane: sezon na samobójców, 2006

W środku na drewnianej podłodze ustawiono stoły z ławami. Były puste, tylko przy jednym siedział mój dziadek i zajadał coś z apetytem.

źródło: NKJP: Mariusz Ziomecki: Lato nieśmiertelnych, 2002

Wnętrza urządzone są zwykle tradycyjnie - w salonie dla gości są ławy pod ścianami i niski stolik na środku.

źródło: NKJP: Beata Pawlak: Arkadia w kolorze piasku, Gazeta Wyborcza, 1992-05-16

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ława
ławy
D. ławy
ław
C. ławie
ławom
B. ławę
ławy
N. ławą
ławami
Ms. ławie
ławach
W. ławo
ławy

2.a w instytucjach

Definicja

miejsce w sali należącej do sądu, parlamentu lub jakiejś innej instytucji, przeznaczone dla określonej grupy osób

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa sąd

Połączenia

  • sądowa, senatorska, studencka, szkolna; pusta ława; pierwsza ława; poselskie, sejmowe; kościelne ławy
  • ława oskarżenia, oskarżonych; ławy koalicji, opozycji, parlamentu, rady czegoś, rządu, sejmu
  • ławy dla publiczności
  • ława w radzie
  • debata, dyskusja, polemika z ław (poselskich)
  • ktoś na ławie (oskarżonych); miejsca w ławach (poselskich, rządowych)
  • zajmować ławy
  • dyskutować, komentować, krzyczeć, polemizować z ław
  • doprowadzić kogoś na ławę (oskarżonych)
  • posadzić kogoś, siedzieć na ławie (oskarżonych); siedzieć, zasiąść/zasiadać w ławach (rządowych); ktoś siedzący, zasiadający w ławach

Cytaty

Podczas głosowania na sali zabrakło w ławach koalicji rządowej: z PPL - 39 posłów (na 52) [...].

źródło: NKJP: Ewa Milewicz: Czy jest taki inny kraj?, Gazeta Wyborcza, 1992-12-31

Zaplanowano też spotkania poszczególnych roczników, podczas których absolwenci będą mogli nie tylko wspominać czasy spędzone w szkolnej ławie, ale również zwiedzić szkołę.

źródło: NKJP: Krystian Szytenhelm: Urodzinowy koncert Torresa, Tygodnik Rybnicki, 2008-09-16

Przywódców grupy udało się doprowadzić na ławę oskarżonych przede wszystkim dzięki zeznaniom świadków koronnych [...].

źródło: NKJP: (PAP): Gorący proces, Dziennik Polski, 2001-02-21

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ława
ławy
D. ławy
ław
C. ławie
ławom
B. ławę
ławy
N. ławą
ławami
Ms. ławie
ławach
W. ławo
ławy

2.b ludzie

Definicja

grupa ludzi zasiadająca w ławach - miejscach przeznaczonych dla określonej grupy osób

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa sąd

Połączenia

  • długa ława (oskarżonych)
  • ława oskarżonych, przysięgłych; ławy koalicji, lewicy, opozycji, parlamentu
  • członkowie, przewodniczący; decyzja, werdykt; skład ławy; strony ław
  • kandydaci do ław; koledzy, koleżanki, posłowie z ław
  • proces przed ławą
  • dyskusja, rozmowy w ławach (poselskich, rządowych)
  • stawać, złożyć zeznania przed ławą (przysięgłych)

Cytaty

[...] Stalin domagał się, by [...] podać już nazwiska oskarżonych, ale [...] żadne z państw nie miało jeszcze jasnej koncepcji, jak ma wyglądać ława oskarżonych.

źródło: NKJP: Andrzej Krawczyk: Sąd nad systemem, Polityka, 2006-11-04

W uzasadnieniu wyroku przewodniczący ławy sędziowskiej podkreślił, że przeprowadzony przewód sądowy potwierdził zasadność zarzutu aktu oskarżenia.

źródło: NKJP: (MACH): Udowodniona wina, Dziennik Polski - Nowy Sącz, 2001-12-18

Teraz, w procesie cywilnym przed sądem w Santa Monica, w składzie ławy nie było ani jednego Murzyna.

źródło: NKJP: Jacek Kalabiński: O.J. Simpson jednak winien, Gazeta Wyborcza, 1997-02-06

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ława
ławy
D. ławy
ław
C. ławie
ławom
B. ławę
ławy
N. ławą
ławami
Ms. ławie
ławach
W. ławo
ławy

Składnia

bez ograniczeń + ława +
KOGO/CZEGO

3. w mieszkaniu

Definicja

mebel przypominający stół, ale mający kształt wydłużonego prostokąta i niskie nogi

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka meble i wystrój wnętrz

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  mebel

Połączenia

  • szeroka ława; suto zastawione ławy
  • coś stoi na ławie; coś leżące na ławie

Cytaty

W pokoju odczekała, aż sobie posłodzi i zamiesza w szklance, dzwoniąc łyżeczką [...] a potem podsunęła mu przed oczy kserokopię leżącą na ławie.

źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Prąd zatokowy, 2003

Piotr Gajda był pewien, że na ławie w gościnnym pokoju stały trzy kieliszki, podczas gdy gospodarz równie stanowczo twierdził przed sądem, że wyjął z barku i napełnił jeden.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kalicki, Lech Ufel: O mniejsce w górze tabeli, prasa, 1980

W olbrzymim namiocie, przy suto zastawionych ławach, śpiewom i toastom nie było końca.

źródło: NKJP: Agnieszka Malatyńska-Stankiewicz: Niech żyje król, Dziennik Polski, 1998-08-31

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ława
ławy
D. ławy
ław
C. ławie
ławom
B. ławę
ławy
N. ławą
ławami
Ms. ławie
ławach
W. ławo
ławy

4. szereg

Definicja

zwarta grupa osób, znajdujących się w ruchu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

  • szeroka, zwarta ława
  • ława zawodników
  • iść, ruszyć, stać, wejść ławą; atakować ławami

Cytaty

Ruszając do drugiego natarcia na Kabul, talibowie tym razem maszerowali szeroką ławą.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2002

Kiedy tak ubrani szli szeroką ławą sejmowymi korytarzami, wiadomo było, że szykuje się większa polityczna awantura.

źródło: NKJP: Anna Dąbrowska, Agnieszka Zagner: Bez ogłady nie da rady, Polityka, 2007-12-22

Do 160 metra na czele utrzymywała się ława zawodników. Ostatecznie to ja najmocniej przyspieszyłem, wygrywając z czasem 20,77.

źródło: NKJP: Brylanty i ubodzy, Dziennik Polski - Sport, 2001-01-15

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ława
ławy
D. ławy
ław
C. ławie
ławom
B. ławę
ławy
N. ławą
ławami
Ms. ławie
ławach
W. ławo
ławy

5. pod fundament

Definicja

bud. 
część fundamentu pod ścianami służąca rozłożeniu ciężaru budynku na większą powierzchnię

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Połączenia

  • betonowa ława; ławy fundamentowe
  • ławy pod fundamenty
  • ława i ściany fundamentowe
  • wykonać, wylać ławy (fundamentowe); posadowienie ław (fundamentowych)

Cytaty

[...] Załoga Vectry [...] znacznie podciągnęła roboty budowlane: po wyburzeniu starych warsztatów - wylała już i zaizolowała ławy fundamentowe [...].

źródło: NKJP: S. Żagiel: Rośnie gmach Instytutu Inżynierii PWSZ, Tygodnik Ciechanowski, 2006-05-01

Oprócz tego podbito fundamenty betonem do głębokości 3,5 metra oraz wylano betonowe ławy podtrzymujące konstrukcję sceny.

źródło: NKJP: (AMS): Cichy remont i nowy sezon, Dziennik Polski, 1998-09-02

Dwa miesiące później zbrojono już i zalewano ławy pod fundamenty zewnętrznych ścian wraz z filarami wzmacniającymi.

źródło: NKJP: Karol Kłosowski: Fundacja wesprze budowę kościoła, Tygodnik Tucholski, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ława
ławy
D. ławy
ław
C. ławie
ławom
B. ławę
ławy
N. ławą
ławami
Ms. ławie
ławach
W. ławo
ławy

Frazeologizmy

kawa na ławę
ktoś grzeje ławę
ktoś wygrzewa ławę
ktoś zasiada na ławie oskarżonych
ktoś trafia na ławę oskarżonych
ktoś zasiadł na ławie oskarżonych
ktoś znalazł się na ławie oskarżonych
ktoś trafił na ławę oskarżonych
szkolna ława
Data ostatniej modyfikacji: 25.11.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json