-
1.
duże zwierzę domowe o masywnym ciele, dużym łbie z długą grzywą, czterech nogach zakończonych kopytami i ogonie z długiego włosia, wydające dźwięk zwany rżeniem, ze względu na swoją siłę używane przez człowieka do jazdy wierzchem oraz ciągnięcia urządzeń rolniczych lub pojazdów przewożących ludzi -
CZŁOWIEK I PRZYRODA
Świat zwierząt
zwierzęta domowe i hodowlane -
- biały, czarny, gniady, kary, siwy; młody, stary; zmęczony; dorożkarski; rasowy; najlepszy, piękny, wspaniały koń; koń wierzchowy, wyścigowy; rozpędzone; spienione; spłoszone; dzikie; wojskowe konie; konie kawaleryjskie, robocze
- konie rasy jakiejś; (czystej, pełnej) krwi arabskiej
- koń w stajni; konie w galopie
- konie i bydło, konie i kozy, konie i owce, konie i świnie, konie i woły; krowy i konie
- bok, brzuch, grzbiet, grzywa, kopyta, łeb, nogi, pysk, szyja, zad; siła; chrapanie, parskanie; tętent konia; stado, tabun; zaprzęg; hodowca, miłośnik, właściciel; hodowla, stadnina koni
- podkowa, siodło, uprząż; owies, siano dla konia
- jeździec, rycerz na koniu
- koń biegnie, cwałuje, galopuje, gna, pędzi; idzie; kopnął; szarpnął; rwie; stanął dęba; rży, zarżał; parska; potrafi coś; konie ruszyły; ciągną karetę, powóz; wóz
- dosiąść; pilnować koni
- osiodłać, siodłać, zaprzęgnąć/zaprzęgać; dosiąść/dosiadać; pognać/poganiać, popędzić/popędzać, spiąć (ostrogami), ściągnąć (lejcami), trzymać za uzdę; zaciąć; prowadzić, przyprowadzić; obrócić; wstrzymać, zatrzymać, zawrócić; przywiązać; spętać; osadzić; kuć; mieć, oddać, sprzedać; zabić konia; podkuwać; pławić; napoić, poić; paść; spłoszyć; trzymać; kraść; kochać konie
- powozić; handlować końmi
- zeskoczyć, zsiąść/zsiadać; spaść z konia
- skoczyć, wsiąść, wskoczyć; cmoknąć na konia
- jechać, jeździć na koniu
- mocny, silny; zdrowy, zdrów jak koń
- harować, pracować, tyrać; rżeć, spocić się jak koń; lubić seks jak koń owies; kombinować jak koń pod górę
-
Wystraszony koń stanął dęba, a niezbyt pewnie siedzący w siodle Umer, zwalił się na ziemię z metalicznym brzękiem.
źródło: NKJP: Iwona Surmik: Talizman ze złotego smoka, 2002
Chcesz być silny jak koń? Codziennie jedz owsiankę. W tym stwierdzeniu nie ma wielkiej przesady. Na Wyspach Brytyjskich, gdzie jedzenie owsianki ma wielowiekową tradycję, potrawa ta była podstawą wyżywienia ciężko pracujących górników.
źródło: NKJP: Agnieszka Grzelak: Porady dla seniorów Wielki powrót owsianki, Dziennik Zachodni, 2010-09-22
Mamy gospodarstwo rolne. Tata jeszcze żywo się tym interesuje. Do 95. roku życia sam orał koniem pole.
źródło: NKJP: Małgorzat aTargosz: Wiekowy człowiek, Gazeta Krakowska, 2007-01-06
Korowód otwierało dwóch jeźdźców na koniach, za nimi szedł zespół „Szałamaje”, następnie bryczką jechali starostowie dożynek [...].
źródło: NKJP: RR: Od sierpa po kombajn, Gazeta Poznańska, 2001-08-28
Spięli i zawrócili konie, momentalnie poszli w galop, w cwał, we wściekły karier, przywierając do grzyw, nagląc wierzchowce krzykiem i uderzeniami pięt.
źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża jaskółki, 2001
-
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
liczba pojedyncza liczba mnoga M. koń
konie
D. konia
koni
C. koniowi
koniom
B. konia
konie
N. koniem
końmi
Ms. koniu
koniach
W. koniu
konie
-
psł. *końь