• Definicja

    bezbarwna, lepka, ciągnąca się substancja, wydzielana przez niektóre części organizmu człowieka, zwierzęcia lub rośliny

  • Kwalifikacja tematyczna

    CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA
    arrow down
    Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego
    arrow down
    czynności i stany fizjologiczne

    CZŁOWIEK I PRZYRODA
    arrow down
    Świat zwierząt
    arrow down
    budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

    CZŁOWIEK I PRZYRODA
    arrow down
    Świat roślin
    arrow down
    budowa i funkcjonowanie roślin

  • Relacje znaczeniowe

    hiperonimy: wydzielina

  • Połączenia
    • gęsty, lepki śluz
    • pokryty, zlepiony śluzem
    • wydzielać śluz
  • Cytaty

    Śluz ślimaków zawiera substancje bakteriostatyczne, z których wytwarza się lekarstwa na schorzenia astmatyczne, gruźlicę oraz maści ułatwiające i przyspieszające gojenie się ran.

    źródło: NKJP: Wojciech Markiewicz: Los mięczaka, Polityka, 2006-10-21

    Istotą tego ciężkiego schorzenia jest powstawanie w drogach oddechowych, jelitach, trzustce, wątrobie, śliniankach, jądrach śluzu o zmienionym składzie i właściwościach.

    źródło: NKJP: Walka o oddech, Wieści Podwarszawskie, 2000-03-12

    Ryba wydziela bez przerwy nadmiar soli w postaci słonego śluzu przez skrzela.

    źródło: NKJP: Jan Rurański: Dlaczego sól jest słona, 1984

    Na jego liściach znajdują się dwa typy gruczołków, wydzielających śluz i enzymy trawienne. Owad przykleja się do lepkiej od śluzu powierzchni liścia, która stopniowo się zwija.

    źródło: NKJP: Dorota Wrońska: Gdzie szukać drapieżnych roślin, Wiedza i Życie, 1998

    Powierzchnia zewnętrznej osłonki jaja traszki w chwili składania go, pokryta jest cieniutką warstewką lepkiego śluzu, pełniącego rolę kleju.

    źródło: NKJP: Włodzimierz Juszczak: Traszki, 1967

  • Odmiana
    część mowy: rzeczownik
    rodzaj gramatyczny: m3

    liczba pojedynczaliczba mnoga
    M:
    śluz
    M:
    śluzy
    D:
    śluzu
    D:
    śluzów
    C:
    śluzowi
    C:
    śluzom
    B:
    śluz
    B:
    śluzy
    N:
    śluzem
    N:
    śluzami
    Ms:
    śluzie
    Ms:
    śluzach
    W:
    śluzie
    W:
    śluzy
    Zwykle lp
  • Pochodzenie

    psł. *sluzъ / *sluzь  'lepka wydzielina gruczołów ślinowych'
    Nieregularny palatalny nagłos wywołany wpływem dawnego (i bliskiego znaczeniowo) rzeczownika śliz (< psł. *slizъ 'śluz, szlam').

CHRONOLOGIZACJA:
SJPXVII
STR: sloz
SL: ślóz
SWil
SJPWar
SJPDor
SJPSz
SJPDun
ISJP
PSWP
USJP
Data ostatniej modyfikacji: 30.08.2011