UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

aż

Chronologizacja

1 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

psł. *aže 'a oto, i oto'

1. do czasu, gdy

Definicja

wskazuje na to, że dane zdarzenie, o którym mowa w zdaniu nadrzędnym, przestaje mieć miejsce wtedy, kiedy następuje inne, o którym mowa w zdaniu podrzędnym

Kategoria znaczeniowa

wykładnik relacji czasowej – limitator temporalny

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	dopóki nie, póki nie
	hiperonimy:	gdy, zanim
	konwersy:	dopóki, póki

Cytaty

	Siłowali się, rechocząc, aż Radek zaczął do nich strzelać. źródło: NKJP: Max Cegielski: Masala, 2002
	Polecił wszystkim odejść, nawet Izaakowi, i nie przychodzić, aż na nich zakołacze. źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1996
	Tak długo słucham, tak długo ta muzyka we mnie krąży, aż zaczyna sama znaczyć, aż mi się skojarzy z jakąś postacią, tematem. źródło: NKJP: Poeta na estradzie, Dziennik Polski, 2000-04-07
	Nakamura przesuwał obraz dopóty, aż wypukła powierzchnia planetarna znalazła się w dolnej połowie ekranu. źródło: NKJP: Stanisław Lem: Fiasko, 1997

Odmiana

część mowy: relator

podklasa: czasu

Składnia

_: Zd.Nadrz., aż _: Zd.Podrz. jeżeli w Zd.Nadrz. Cz. _niedok., w to Zd.Podrz. Cz. _dok. jeżeli w Zd.Nadrz. Cz. _{cz. teraźn.}, to w Zd.Podrz. Cz. _{cz. teraźn. lub przysz.} jeżeli w Zd.Nadrz. Cz. _{t. rozk.}, to w Zd.Podrz. Cz. _{cz. przysz.}
korelat: fakultatywny: tak długo, dopóty, póty, dotąd
ograniczenia zakresu użycia: w Zd.Nadrz. nie: Cz. _dok.
szyk: zmienny

2. aż trzydzieści

Definicja

wielkość tego, o czym mowa, jest tak duża, że mówiący się jej nie spodziewał i to zwróciło jego uwagę

Noty o użyciu

komentarz przyrematyczny

Kategoria znaczeniowa

wykładnik oceny wielkości

Relacje znaczeniowe

(quasi)antonimy:

ledwie II, ledwo II, raptem II, zaledwie

Cytaty

	Góry lodowe spotyka się na akwenach obejmujących aż 19% oceanów. źródło: PWN: Jacek Jania: Glacjologia, 1993
	Przed dziobem łodzi zrywały się kaczki, dzikie gęsi, w chybotliwych trzcinach pływały łabędzie rodziny, a dalej, aż po horyzont, ze wszystkich stron stał las wysoki, niemal nieruchomy, poprzecinany bindugami. źródło: NKJP: Kira Gałczyńska: Nie wrócę tu nigdy, 1998
	Wilson był aż czerwony z podniecenia. źródło: NKJP: Andrzej Urbańczyk: Dziękuję ci, Pacyfiku, 1997
	Myśli pan, że to aż tyle by trwało? źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Drzymalski przeciw Rzeczpospolitej, 2004
	Chlusnął zawartością szklanki w gardło, aż kostki lodu zagruchotały na zębach. źródło: NKJP: Roman Praszyński: Jajojad, 1997

Odmiana

część mowy: operator metapredykatywny

podklasa: operator limitacji

Składnia

aż _ Cz., Przym., Przysł., Licz., F.Przyim. – oznaczające dużą ilość, natężenie, długi czas, odległą przestrzeń
ograniczenia zakresu użycia: nie: Przym. _{st. wyższy i najwyższy}, Przysł. _{st. wyższy i najwyższy}
szyk: zmienny: neutralna antepozycja, nacechowana postpozycja – z ograniczeniami

Frazeologizmy

aż nadto
aż tu
że aż ha
że aż hej

Data ostatniej modyfikacji: 17.11.2022