UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sos

Chronologizacja

1715, KorBa

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sos
sosy
D. sosu
sosów
C. sosowi
sosom
B. sos
sosy
N. sosem
sosami
Ms. sosie
sosach
W. sosie
sosy

Pochodzenie

fr. sauce

Z łac. lud. salsa (pochodzi od: salsus 'słony').

Definicja

gęsty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  sosik
hiperonimy:  dodatek

Połączenia

  • delikatny, ostry, pikantny; gęsty, zawiesisty; ciemny, jasny; pyszny sos; sos cebulowy, chrzanowy, czekoladowy, czosnkowy, grzybowy, koperkowy, majonezowy, mięsny, pieczarkowy, pomidorowy, sojowy, śmietanowy, tabasco; słodki, słodko-kwaśny, winegret
  • sos do dziczyzny, do makaronu, do mięs, do pieczeni, do pizzy, do sałaty, do spaghetti; sos z białego wina, z kaparów, z pomidorów, z prawdziwków, z sera pleśniowego,...; z torebki
  • sos z grzybami, z ziołami
  • sos na bazie chrzanu, majonezu, śmietany, świeżych ziół
  • składniki sosu
  • przyprawa do sosu
  • przepis, receptura na sos
  • gołąbki, kasza, kluski, makaron, mięso, naleśniki, placki, pulpety, sałata, spaghetti, ziemniaki, zrazy z jakimś sosem; naczynie z sosem
  • gotować, przygotować/przygotowywać, robić; zagęścić; dać, dodać, podać sos
  • polać/polewać coś sosem; ociekający sosem
  • dodać, wlać, wrzucić coś do sosu
  • podawać, serwować z jakimś sosem

Cytaty

Muszę zapewnić posiłek wszystkim naprawdę potrzebującym, którzy się pojawią. Mam np. pierogi z cebulką za 2,15 zł, gołąbki z sosem za 2,35 zł - tu przychodzą tacy, których nie stać na obiad w innym lokalu.

źródło: NKJP: Tanio, ale na miejscu, Dziennik Polski, 2001-02-08

W bazie, przed szturmem szczytu, mogliśmy sobie jeszcze zagotować makaron i dodać do niego sos z torebki [...] i to było wszystko.

źródło: NKJP: MARYLA RZESZUT: Grudziądz: Co grudziądzcy podróżnicy jedzą w ekstremalnych sytuacjach, Gazeta Pomorska, 2009-12-28

Szef kuchni Cafe Sukiennice [...] proponuje jako danie na weekend, szaszłyk z kawałków kurczaka, [...]. Szaszłyk ten podaje się z sosami: barbecue, miodowo-musztardowym oraz czosnkowym.

źródło: NKJP: Szaszłyk z kurczaka z nadziewanymi ziemniaczkami, Dziennik Polski, 2000-11-25

Ugotować w wodzie makaron, przelać zimną wodą i zmieszać z następującym sosem: ugotować kilkanaście suszonych borowików, pokrajać, wrzucić do sosu zrobionego z podsmażonej łyżki mąki, rozprowadzonej w maśle smakiem grzybowym, osolić i zagotować.

źródło: NKJP: Makaron po domowemu, Dziennik Polski, 2002-11-02

Stoły uginały się od wyszukanych potraw i deserów, po które zresztą goście chętnie sięgali, zajadając a to mięsne zakąski z pieczonymi jabłkami, a to naleśniki z bitą śmietaną w sosie czekoladowym, a to jeszcze inne specjały przygotowane na galę.

źródło: NKJP: Jarosław Panek: Zapach wielkiej gali, Echo Dnia, 2005-01-22

Frazeologizmy

biały sos
ktoś podlał coś jakimś sosem
ktoś podał coś w jakimś sosie
ktoś podlewa coś jakimś sosem
ktoś podaje coś w jakimś sosie
nie w sosie
sos tatarski
sos własny
szary sos
polski sos
we własnym sosie
Data ostatniej modyfikacji: 16.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json