UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przecież

rzadziej przecie

Chronologizacja

SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

st.pol. przedsie, przedsię 'w dalszym ciągu, mimo to'

Wyjściowa postać przedsie, przedsię z wyrażenia przyimkowego złożonego z przyimka przed i zaimka się; pierwotne znaczenie 'przed siebie', stąd 'do przodu, dalej', aż do 'w dalszym ciągu, nadal, wciąż, mimo to, jednak'; postać przecież wzmocniona partykułą -że; zob. przed, się

Definicja

o tym, o czym mowa, nadawca mówi coś, co uważa za oczywiste i dzięki czemu odbiorca ma wiedzieć, czy to, co wcześniej zostało o tym, o czym mowa, powiedziane, jest prawdą

Noty o użyciu

komentarz przyrematyczny

Warianty

  • rzadziej przecie

Kategoria znaczeniowa

wykładnik wnioskowania

Relacje znaczeniowe

(quasi)synonimy:  bowiem, toż, wszak, wszakże

Cytaty

A temu Witkacemu wszystko jedno. Przecież jego już nie ma.

źródło: NKJP: Michał Komar: O obrotach losów i ciał, 1998

Nie wolno nam bowiem nigdy zapominać, z jak archaiczną epoką mamy tu do czynienia. Był to przecież wiek XII, XI lub X przed naszą erą, wiek Ifigenii i Klitajmestry, wojny trojańskiej i uczestnika tej wojny króla kreteńskiego Idomeusa, który złożył syna w ofierze Posejdonowi w podzięce za ocalenie z burzy morskiej.

źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1996

Chyba niepotrzebny jest dłuższy komentarz genetyczny do podobnych wierszy: przecież to Przyboś, ale już przepuszczony przez Różewicza.

źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1997

W tym momencie zastanowiłam się: ile osób podpisało dlatego, że obawiało się środowiskowego ostracyzmu, wyrażonego nawet w takiej formie, że nie będę do kogoś zaproszony [...]. Ten mechanizm przecież dobrze znamy.

źródło: NKJP: Janina Paradowska: Inteligenci chodzą stadami, Polityka, 2005-07-23

Po pierwsze sam musiałby pojechać bezbłędnie, po wtóre reszta rywali musiałaby zrzucić wszystko co jest do zrzucenia. A cuda nie zdarzają się przecież codziennie.

źródło: NKJP: Jerzy Cisewski: Biało-czerwono w tle, Gazeta Wyborcza, 1993-08-09

Odmiana

część mowy: partykuła

podklasa: uzasadniająca

Składnia

przecież _
ograniczenia zakresu użycia:
nie: Cz. t. rozk.
szyk: zmienny: neutralna antepozycja
obligatoryjny poprzedzający kontekst
Data ostatniej modyfikacji: 13.10.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json