UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

uprzytamniać

rzadziej uprzytomniać

Chronologizacja

SWil: uprzytomniać, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Od: przytomny

Definicja

orientować się, jaka jest sytuacja lub jakie mogą być czegoś konsekwencje, albo powodować, że ktoś się orientuje

Warianty

  • rzadziej uprzytomniać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  uświadamiać, uzmysławiać

Połączenia

  • uprzytamniać czytelnikom, ludziom, sobie
  • uprzytamniać bliskość śmierci, istnienie, nicość, sens czegoś, grozę położenia, zmianę w czymś
  • uprzytamniać sobie nagle

Cytaty

Niejasno uprzytamniał sobie zmianę swego stosunku do siostry.

źródło: NKJP: Gustaw Herling-Grudziński: Biała noc miłości - opowieść teatralna, 2004

Budzi się nad ranem. Z niedowierzaniem i trwogą uprzytamnia sobie, że nie wie nic. Nie zna hebrajskiego. Nie pamięta Tory...

źródło: NKJP: Hanna Krall: Prawnuk, Gazeta Wyborcza, 1998-01-09

[...] autor [...] nieustająco podkreśla właśnie fikcjonalność swoich tekstów, uprzytamnia, że są one literacką grą, jakby starał się nas ostrzec, byśmy nie mylili fikcji z życiem.

źródło: NKJP: Dariusz Czaja: Lekcje ciemności, 2009

Tylko smugi reflektorów uprzytamniały nam, jak wielka odległość dzieli nas od szlaku wojskowych karawan.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004

Sądzę, że czytelnikom mego „Alfabetu” nie trzeba uprzytamniać, jakim niezwykłym fenomenem w naszej kulturze jest człowiek, który, mając 60 lat, rozpoczął całkiem nowy etap własnego życia i [...] stał się [...] budzącym powszechny podziw wielkim, polskim leksykografem.

źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uprzytamniam
uprzytamniamy
2 os. uprzytamniasz
uprzytamniacie
3 os. uprzytamnia
uprzytamniają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uprzytamniałem
+(e)m uprzytamniał
uprzytamniałam
+(e)m uprzytamniała
uprzytamniałom
+(e)m uprzytamniało
uprzytamnialiśmy
+(e)śmy uprzytamniali
uprzytamniałyśmy
+(e)śmy uprzytamniały
2 os. uprzytamniałeś
+(e)ś uprzytamniał
uprzytamniałaś
+(e)ś uprzytamniała
uprzytamniałoś
+(e)ś uprzytamniało
uprzytamnialiście
+(e)ście uprzytamniali
uprzytamniałyście
+(e)ście uprzytamniały
3 os. uprzytamniał
uprzytamniała
uprzytamniało
uprzytamniali
uprzytamniały

bezosobnik: uprzytamniano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uprzytamniał
będę uprzytamniać
będę uprzytamniała
będę uprzytamniać
będę uprzytamniało
będę uprzytamniać
będziemy uprzytamniali
będziemy uprzytamniać
będziemy uprzytamniały
będziemy uprzytamniać
2 os. będziesz uprzytamniał
będziesz uprzytamniać
będziesz uprzytamniała
będziesz uprzytamniać
będziesz uprzytamniało
będziesz uprzytamniać
będziecie uprzytamniali
będziecie uprzytamniać
będziecie uprzytamniały
będziecie uprzytamniać
3 os. będzie uprzytamniał
będzie uprzytamniać
będzie uprzytamniała
będzie uprzytamniać
będzie uprzytamniało
będzie uprzytamniać
będą uprzytamniali
będą uprzytamniać
będą uprzytamniały
będą uprzytamniać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uprzytamniajmy
2 os. uprzytamniaj
uprzytamniajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uprzytamniałbym
bym uprzytamniał
uprzytamniałabym
bym uprzytamniała
uprzytamniałobym
bym uprzytamniało
uprzytamnialibyśmy
byśmy uprzytamniali
uprzytamniałybyśmy
byśmy uprzytamniały
2 os. uprzytamniałbyś
byś uprzytamniał
uprzytamniałabyś
byś uprzytamniała
uprzytamniałobyś
byś uprzytamniało
uprzytamnialibyście
byście uprzytamniali
uprzytamniałybyście
byście uprzytamniały
3 os. uprzytamniałby
by uprzytamniał
uprzytamniałaby
by uprzytamniała
uprzytamniałoby
by uprzytamniało
uprzytamnialiby
by uprzytamniali
uprzytamniałyby
by uprzytamniały

bezosobnik: uprzytamniano by

bezokolicznik: uprzytamniać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uprzytamniając

gerundium: uprzytamnianie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uprzytamnianie
uprzytamniania
D. uprzytamniania
uprzytamniań
C. uprzytamnianiu
uprzytamnianiom
B. uprzytamnianie
uprzytamniania
N. uprzytamnianiem
uprzytamnianiami
Ms. uprzytamnianiu
uprzytamnianiach
W. uprzytamnianie
uprzytamniania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uprzytamniający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uprzytamniający
uprzytamniający
uprzytamniający
uprzytamniające
uprzytamniająca
D. uprzytamniającego
uprzytamniającego
uprzytamniającego
uprzytamniającego
uprzytamniającej
C. uprzytamniającemu
uprzytamniającemu
uprzytamniającemu
uprzytamniającemu
uprzytamniającej
B. uprzytamniającego
uprzytamniającego
uprzytamniający
uprzytamniające
uprzytamniającą
N. uprzytamniającym
uprzytamniającym
uprzytamniającym
uprzytamniającym
uprzytamniającą
Ms. uprzytamniającym
uprzytamniającym
uprzytamniającym
uprzytamniającym
uprzytamniającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uprzytamniający
uprzytamniający
uprzytamniające
uprzytamniające
D. uprzytamniających
uprzytamniających
uprzytamniających
uprzytamniających
C. uprzytamniającym
uprzytamniającym
uprzytamniającym
uprzytamniającym
B. uprzytamniających
uprzytamniających
uprzytamniających
uprzytamniające
N. uprzytamniającymi
uprzytamniającymi
uprzytamniającymi
uprzytamniającymi
Ms. uprzytamniających
uprzytamniających
uprzytamniających
uprzytamniających

odpowiednik aspektowy: uprzytomnić

Składnia

bez ograniczeń + uprzytamniać +
(KOMU) + CO
bez ograniczeń + uprzytamniać +
(KOMU) + że ZDANIE | ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
Data ostatniej modyfikacji: 21.07.2012
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json