UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dzielnie

Chronologizacja

SPXVI: (inne znaczenie), SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. dzielny

1. odważnie

Definicja

w sposób świadczący o braku strachu i zniechęcenia w sytuacji, gdy pojawiają się trudności i niebezpieczeństwa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Usposobienie człowieka ➔ cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  mężnie, odważnie, śmiało I
antonimy:  bojaźliwie, tchórzliwie

Połączenia

  • dzielnie bić, bronić się, walczyć; walczący
  • bardzo dzielnie

Cytaty

Dzielnie walcząca załoga Wawelu kapituluje 23 marca 1772 roku a najdłużej broniący się ośrodek oporu konfederatów twierdza Jasna Góra pada 18 sierpnia 1772 roku.

źródło: NKJP: Ryszard Henryk Bochenek: Twierdza Jasna Góra, 1997

Przewracani, deptani, rozszarpywani i miażdżeni, bronili się dzielnie, kładąc wrogów pokotem. Ale żołnierzy było na placu za mało.

źródło: NKJP: Tomasz Kołodziejczak: Krew i kamień, 2003

[...] nie mogli się przekonać, dopóki nie doszło do bitew, jak dzielnie w obronie ojczystej ziemi stawał rosyjski żołnierz i jaką desperację ujawniał [...].

źródło: NKJP: Świat bez wojny?, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1995-05-05

Towarzyszy nam gorzki wiersz Marii Konopnickiej, jak to najdzielniej biją króle, a najgęściej giną chłopy.

źródło: NKJP: Kazimierz Cuch, Echo Dnia, 2004-08-08

Bowiem, co zgodnie świadczyli wszyscy, była silna jak mężczyźni, bardziej niż oni bezwzględna, nikt od niej nie był odważniejszy i nie bił się dzielniej.

źródło: NKJP: Dwunastu chłopa na Umrzyka Skrzyni, Dziennik Polski, 1999-10-23

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy dzielnie
stopień wyższy dzielniej

2. wytrwale

Definicja

w sposób świadczący o wytrwałym znoszeniu trudu sytuacji, w której ktoś się znajduje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Usposobienie człowieka ➔ cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wytrwale

Połączenia

  • dzielnie przetrwać, trwać, trzymać się, wytrwać, znieść/znosić coś; bronić się, odpierać ataki, opierać się komuś/czemuś, stawiać czoła/opór, walczyć; przyjąć coś
  • bardzo dzielnie

Cytaty

No cóż, młody człowieku. Przyjmij to dzielnie, z uśmiechem na ustach. Rolnictwo to ciężki kawałek chleba i straty są na porządku dziennym.

źródło: NKJP: Graham Masterton: Głód, 1993

To jasne, trzymał się dzielnie aż do tego momentu; teraz [...] może sobie pozwolić na samotne i wręcz intymne przeżywanie bólu w obu wymiarach: fizycznym i duchowym.

źródło: NKJP: Michał Jagiełło: Wołanie w górach: wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach, 1999

Wytrwał jednak dzielnie w swych obowiązkach przez 15 lat, do śmierci ojca, choć mierziła go przekupność sędziów, prześladowania innowierców.

źródło: NKJP: Wyrodne dzieci Temidy (2), Dziennik Polski, 2003-12-27

Zdawało mu się, że za chwilę zerwie się i, nie zważając na Marsjanina, zacznie wytrzepywać zza koszuli kawałki lodu. Ale dzielnie wytrzymał tortury.

źródło: NKJP: Adam Bahdaj: Wakacje z duchami, 1996

Tymczasem na trąbie Buby pojawiły się guzy, prawdopodobnie pochodzenia wirusowego. Słonica dzielnie znosi kurację i nie trzeba jej usypiać do zabiegów.

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Uwikłanie, 2007

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy dzielnie
stopień wyższy dzielniej

3. energicznie

Definicja

w sposób świadczący o dużym zaangażowaniu, które towarzyszy wykonywaniu jakiejś czynności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Usposobienie człowieka ➔ cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  energicznie

Połączenia

  • dzielnie dotrzymywać komuś kroku, kibicować, pomagać, sekundować komuś, towarzyszyć, wspierać, wspomagać; poczynać sobie, pracować, radzić sobie, spisać się
  • bardzo dzielnie

Cytaty

Zmaganiom uczniów dzielnie kibicowali ich koledzy oraz liczna reprezentacja rodziców.

źródło: NKJP: (ZS): Rywalizacja i zabawa, Dziennik Polski, 2000-12-22

Chciałbym stwierdzić, że podkomisja bardzo dzielnie pracowała i właściwie nie widzę konieczności wprowadzania poprawek [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 08.06.2001

Abe miał wówczas 7 lat i dzielnie pomagał ojcu w budowie domu.

źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 2002

Mimo biurokratycznych przeszkód, prywatni przedsiębiorcy, zwłaszcza z zachodniej Ukrainy, dzielnie radzą sobie z rozkręcaniem interesów.

źródło: NKJP: Ukraina twardej ręki, Gazeta Wyborcza, 1992-10-13

W nagrodę Magda otrzymała wysokiej klasy laptopa. [...] obiecuje, że będzie go pożyczała braciom, którzy tak dzielnie towarzyszyli jej i dopingowali.

źródło: NKJP: Dorota Klusek: Najpiękniejsza Polka o… wenezuelskim wyglądzie, Echo Dnia, 2007-01-10

Odmiana

część mowy: przysłówek

stopień równy dzielnie
stopień wyższy dzielniej
Data ostatniej modyfikacji: 03.02.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json