UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zacięcie I

II

rzeczownik

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zacięcie
zacięcia
D. zacięcia
zacięć
C. zacięciu
zacięciom
B. zacięcie
zacięcia
N. zacięciem
zacięciami
Ms. zacięciu
zacięciach
W. zacięcie
zacięcia

Pochodzenie

Zob. ciąć

1. na policzku

Definicja

ślad powstały na powierzchni czegoś po cięciu czymś ostrym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo rodzaje budowli i ich cechy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

  • zacięcie na policzku
  • zacięcie po goleniu

Cytaty

Diana zauważyła, że wujek ma podkrążone oczy i świeże zacięcie po goleniu.

źródło: NKJP: Paulina Grych:Schiza, 2008

Wbrew pozorom to właśnie zużyte maszynki powodują więcej zacięć i podrażnień niż świeże ostrza.

źródło: Internet: depilconcept.pl

Obok stoją nieruchomo klony z czarnymi, głębokimi zacięciami u dołu pni, podobnymi do blizn na przegubie dłoni człowieka.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Wniebowstąpienie, 2006

Część grupy została w Stadninie i pod okiem stolarza wycinała zacięcia w pozostałych krzyżach.

źródło: NKJP: Internet

Górne zacięcia posiadały różnorodne kształty, spośród których na szczególną uwagę zasługują zacięcia w formie spłaszczonego oślego grzbietu, wywodzące się z architektury gotyckiej.

źródło: Józef Burszta: Kultura ludowa Mazurów i Warmiaków, 1976, (books.google.pl)

2. do sportu

Definicja

wyjątkowa umiejętność i i zamiłowanie do wykonywania czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  smykałka

Połączenia

  • artystyczne, filozoficzne, literackie, naukowe, psychologiczne, społecznikowskie, sportowe; duże, wielkie zacięcie
  • zacięcie do sportu, do nauki, do muzyki

Cytaty

Dunin pokazywał to z wirtuozerią, historycznym zacięciem i niekiedy sarkastycznym humorem.

źródło: NKJP: Ludwik Stomma: Fajerwerki, Polityka 2002-11-23

Pewien szef firmy badawczej miał młodego pracownika o dużym zacięciu naukowym.

źródło: NKJP: Andrzej Wiesław Anna Niemczyk Grzesik Niemczyk: Książka dla skutecznych szefów, 2008

Zdyscyplinowany, bardzo ambitny, z wielkim zacięciem do sportu. Zorganizował ciemnię fotograficzną i siłownię.

źródło: NKJP: Igor T. Miecik: Piętnaście lat za wagary, Polityka, 2003-01-25

Jeśli chodzi o film, to nie miałem do niego jakiegoś specjalnego zacięcia i nie chciałem pracować w filmie, bo to była praca bardzo dla mnie męcząca.

źródło: NKJP: Jan Kobuszewski: Patrzę w przyszłość..., 2008

Niech chociaż wejście przypomina osadę ludzką a nie blaszany kurnik. Pełni społecznikowskiego zacięcia zabraliśmy się do pracy.

źródło: NKJP: Karolina Elbanowska: Więc chodź, pomaluj mój świat..., Mazowieckie To i Owo, 2005-12-03

Składnia

bez ograniczeń + zacięcie +
do CZEGO
bez ograniczeń + zacięcie +
JAKIE

3. w walce

Definicja

intensywne zaangażowanie w jakąś aktywność, połączone z uporem w dążeniu do celu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zapał

Połączenia

  • zacięcie do pracy, do walki
  • brak zacięcia

Cytaty

Handel nie jest ich powołaniem ani stylem spędzania wolnego czasu. Brak im zacięcia, nie potrafią się zachować jak sprzedawcy, albo przynajmniej jak przekupki.

źródło: NKJP: Piotr Sikora: Głód tanio sprzedam, Gazeta Krakowska, 2001-12-14

I nie chodzi tu o samą porażkę, ale o styl w jaki została poniesiona. Brakowało mi zacięcia, woli zwycięstwa, tego co było w poprzednich meczach.

źródło: NKJP: Michał Micor: Winny nie tylko trener, Trybuna Śląska,2003-09-16

Wydaje się jednak, że żadnemu z zawodników to nie przeszkadza. Wykazują ogromne zacięcie i wolę walki, które nie zmniejszają się, mimo że wyścig trwa od 3 do 6 godzin.

źródło: NKJP: Emilia Moszyńska: Rycerze na motocyklach, Gazeta Poznańska, 2003-03-22

Zainteresował się tym sportem zaraz po studiach i od razu z takim zacięciem, że zdobył najwyższe uprawnienia, czyli kapitana jachtowego żeglugi.

źródło: NKJP: Jolanta Sielska: Laserem przez morza, Gazeta Poznańska, 2003-05-20

4. w jakimś mechanizmie

Definicja

niepożądana przerwa w działaniu czegoś, świadcząca o złym funkcjonowaniu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

Cytaty

Było chwilowe zacięcie w płatnościach poborów, najpierw była zaliczka 500 złotych dla pracowników, wkrótce, po 2-3 dniach nastąpiło uzupełnienie wypłat.

źródło: NKJP: (e): Amerykańskie lokomotywy z glinickimi kominami, Gazeta Krakowska, 2003-02-25

[...] on sam poznał zacięcia w mechanizmie gospodarki [...]

źródło: NKJP: Eugeniusz Pudlis: Telefoniczna opinia publiczna, Gazeta Wyborcza,1992-02-06

5. skalne

Definicja

geol. 
miejsce, w którym schodzą się pod kątem ostrym lub rozwartym dwie ściany skalne, a tak utworzone wgłębienie przebiega pionowo lub ukośnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ukształtowanie terenu

Cytaty

Zatrzymałem się dopiero na krawędzi zacięcia, którego częścią składową była Wielka Ściana. Gigantyczny twór na himalajską skalę.

źródło: Tadeusz Piotrowski: W lodowym świecie Trolli, 1986 (books.google.pl)

Tu można iść zacięciem lub rysą na lewo od niego. Żeby przejść do rysy należy zrobić dwa kroki po płycie, potem w rysie znajdujemy już dobre chwyty.

źródło: Internet: kw.krakow.pl

Odwrót zjazdami przez zacięcie zapowiada się złowrogo.

źródło: Wierchy: rocznik poświęcony górom, tomy 37-38, 1969 (books.google.pl)

Data ostatniej modyfikacji: 06.08.2021
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json