UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

boży

Chronologizacja

1 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. boży
boży
boży
boże
boża
D. bożego
bożego
bożego
bożego
bożej
C. bożemu
bożemu
bożemu
bożemu
bożej
B. bożego
bożego
boży
boże
bożą
N. bożym
bożym
bożym
bożym
bożą
Ms. bożym
bożym
bożym
bożym
bożej
W. boży
boży
boży
boże
boża
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. boży
boży
boże
boże
D. bożych
bożych
bożych
bożych
C. bożym
bożym
bożym
bożym
B. bożych
bożych
bożych
boże
N. bożymi
bożymi
bożymi
bożymi
Ms. bożych
bożych
bożych
bożych
W. boży
boży
boże
boże

1. związany z Bogiem

Definicja

związany z Bogiem

Noty o użyciu

Pisane częściej wielką literą.

Pochodzenie

Zob. Bóg

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Relacje znaczeniowe

synonimy:  boski

Połączenia

  • majestat, przybytek, tron Boży; dar, głos boży; Boży plan (zbawienia); boży zamysł, znak; chwała, opatrzność Boża; kara, pomoc, wola boża; Boża miłość; boża opieka; Boże prawa, przykazania; boże porządki

Cytaty

Dla chłopów największe znaczenie miało bydło rogate. Obchodzono się z nim z wielką troską, uważając za dar Boży [...].

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce, 2004

[...] wiele razy w ciągu dnia zginał kolana przed Bożym majestatem [...].

źródło: NKJP: Błażej Strzechmiński OFMCap: Szukaj mnie u stóp Jezusa, Głos Ojca Pio, 2001-06

Aby oddalić troskę czy lęk, należy przeciwstawić im energię poczucia bezpieczeństwa, spokoju, wiary w bożą ochronę.

źródło: NKJP: Katarzyna Ostrowska: Jak osiągnąć sukces w świecie ducha i materii, 2001

[...] ten, który podąża boskimi śladami, jest Bogu posłuszny, z kolei posłuszny jest ten, który słucha bożych słów.

źródło: NKJP: Zofia Mitosek (red.): Mimesis w literaturze, kulturze i sztuce, 1992

Człowiek musi przecież uwierzyć, że Boża miłość dotyczy konkretnej osoby, jego samego, i że to właśnie on, konkretny człowiek, jest zdolny do miłości.

źródło: NKJP: Zięba Maciej OP: Po szkodzie? Przed szkodą? : o Polsce, kapitalizmie i kontemplacji, 1996

2. związany z bogiem

Definicja

związany z bogiem

Pochodzenie

Zob. bóg

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  boski

Cytaty

Hestia czuwa nad ogniskami w świątyniach, które też są domami, bożymi domami [...].

źródło: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian, 2013 (books.google.pl)

Antygona nigdy nie twierdzi, że chodzi jej o obronę praw bożych [...].

źródło: Roczniki Humanistyczne, 1988 (books.google.pl)

[...] groźna zaraza niewiadomego pochodzenia, która zaczęła [...] dziesiątkować przybyłe do Aulidy wojsko greckie, mogła być zarówno skutkiem bożego gniewu, jak i niekorzystnego wpływu warunków klimatycznych [...].

źródło: Antoni Bobrowski: „Dziennik wojny trojańskiej'” Diktysa z Krety. Studium historycznoliterackie, 2009 (books.google.pl)

Frazeologizmy

Baranek Boży
bicz boży
bojaźń Boża
Boża Dziecina
boża krówka
Boża Męka
Boża owczarnia
Boże Ciało
boże drzewko
Boże Narodzenie
cały boży dzień
dary boże
Dom Boży
Duch Święty
Duch Boży
iskra boża
jak stróż w Boże Ciało
Królestwo Boże
ktoś czuje wolę bożą
ktoś poczuł wolę bożą
ktoś posiadł Królestwo Boże
ktoś osiągnął Królestwo Boże
ktoś zapomina o bożym świecie
ktoś nie pamięta o bożym świecie
ktoś zapomniał o bożym świecie
ktoś został na łasce losu
ktoś został na łasce Bożej
lud Boży
łaska boska
łaska Boża
Matka Boska
Boża Rodzicielka
Matka Boża
niech ręka boska broni
uchowaj Boże
palec Boży
pokój Boży
rozejm Boży
sąd Boży
Słowo Boże
Sługa Boża
sługa Boży
Sługa Boży
Sługa sług Bożych
służebnica Boża
Syn Boży
w imię Boże
z bożej łaski

Przysłowia

Święta Barbara po lodzie, Boże Narodzenie po wodzie
Jak Barbara po lodzie, to Boże Narodzenie po wodzie
Barbara po lodzie, Boże Narodzenie po wodzie
Święta Barbara po wodzie, Boże Narodzenie po lodzie
Barbara po wodzie, Boże Narodzenie po lodzie
Data ostatniej modyfikacji: 22.02.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json