UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kto I

II

Chronologizacja

XIV w., Bor
XIV w., Sław

Pochodzenie

Zob. kto I

1. ten, kto

Definicja

wskazuje na to, że to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym, dotyczy tej osoby, o której mowa w zdaniu podrzędnym

Noty o użyciu

w wypowiedziach potocznych może być zastępowany przez co

Kategoria znaczeniowa

wykładnik osoby

Cytaty

Im niżej na drabinie społecznej znajdowali się narzeczeni, tym mniej rozbudowane były uroczystości weselne, jednak kto mógł, ten urządzał przyjęcie dla rodziny i zaproszonych gości.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce. Od średniowiecza do czasów współczesnych, 2005

Wydawało mu się nieprawdopodobne, by ktoś, kto znał tamte czasy, nie był choć raz w tak znanym domu [...].

źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006

Putrament pokazywał swoje Mazury, komu tylko mógł.

źródło: NKJP: Kira Gałczyńska: Nie wrócę tu nigdy czyli Pożegnanie z Mazurami, 1998

Inny stosunek do szybkości ma człowiek-zdobywca. Ktoś, komu nie starcza to, co jest, i swój cel umieszcza poza chwilą teraźniejszą, ceni sobie szybkość.

źródło: NKJP: red. Dorota Siwicka, Marek Bieńczyk, Aleksander Nawarecki: Szybko i szybciej, 1996

Aha, a ten, z kim niby mam to dziecko, zaraz tu wpadnie, bo jest zazdrosny, i może mam jeszcze parę innych problemów, ale nic, nie będę ci zawracać głowy.

źródło: NKJP: Piotr Siemion: Niskie Łąki, 2000

Odmiana

część mowy: relator

podklasa: obiektu

Inne uwagi

Odmiana zgodna z odmianą kto II

Składnia

_: Zd.Nadrz., kto _: Zd.Podrz.
korelat: fakultatywny: ten
szyk: obligatoryjna antepozycja względem Zd.Podrz.,
zmienny względem Zd.Nadrz.

Informacja normatywna

2. Kto wyjechał?

Definicja

wprowadza pytanie o osoby, o których można orzec to, co jest powiedziane w odpowiednim zdaniu

Noty o użyciu

1) może wprowadzać Zd.Podrz.
2) w pytaniach o stanowisko lub zawód używamy formy narzędnika: Kim / czym on jest? - Bramkarzem Legii.)
W celu ustalenia czyjejś tożsamości pytamy: Kto to jest?

Warianty

  • któż

Kategoria znaczeniowa

wykładnik osoby

Cytaty

Kogóż więc mieszać z błotem i kogo oskarżać?

źródło: NKJP: Jerzy Broszkiewicz: Doktor Twardowski, 1981

Ty wiesz w ogóle, kto to jest?! To jest Kiler!

źródło: NKJP: Juliusz Machulski, Piotr Wereśniak, Ryszard Zatorski: Kiler, 1998

Kogo Pan najbardziej ceni pośród polskich artystów?

źródło: NKJP: Barbara Ziembicka: Najprostszą drogą : rozmowy z artystami, 1998

Komu bowiem jest znana dzisiaj przyszłość Argentyny?

źródło: NKJP: Daniel Passent: Choroba dyplomatyczna, 2002

- Można wiedzieć, o kim mówicie? - dopytywała Monika.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Pudełko ze szpilkami, 2006

Odmiana

część mowy: zaimek pytajny

Inne uwagi

Odmiana zgodna z odmianą kto II

Składnia

kto _
w Zd. pyt.
szyk: stała pozycja inicjalna w zdaniu

Frazeologizmy

kto _ tam wie
kto jest kto
kto jest kim
kto tam?
kto zacz

Przysłowia

Kto daje i odbiera, ten się w piekle poniewiera
Kto daje i odbiera
Kto drogi skraca, (ten) do domu nie wraca
Kto drogę skraca, (ten) do domu nie wraca
Kto drogi skraca, na noc do domu nie wraca
Kto gra w karty, ten ma łeb obdarty
Kto ma księdza w rodzie, tego bieda nie ubodzie
Kto ma księdza w rodzie, tego bida nie ubodzie
Kto ma księdza w rodzie, temu bieda nie dobodzie

Kto ma księdza w rodzie, tego bida nie ubodzie
Kto ma księdza w rodzie, temu bieda nie dobodzie
Kto ma pszczoły, ten ma miód, kto ma dzieci, ten ma smród
Kto ma pszczoły, ten ma miód, kto ma dzieci, ten ma...
Kto nie idzie do przodu, ten się cofa
Kto stoi w miejscu, ten się cofa
Kto nie ma szczęścia w kartach, ten ma szczęście w miłości
Kto nie ma szczęścia w kartach, ten ma je w miłości
Kto nie ma w głowie, ten ma w nogach
Kto nie pracuje, ten nie je
Kto nie ryzykuje, ten w kozie nie siedzi
Kto pierwszy, ten lepszy
Kto późno przychodzi, (ten) sam sobie szkodzi
Kto pyta, (ten) nie błądzi
Kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje
Kto raz się sparzył, (ten) na zimne dmucha
Kto sieje wiatr, (ten) zbiera burzę
Kto wiatr sieje, ten burzę zbiera
Kto się lubi, ten się czubi
Kto się umywa, tego ubywa
Kto smaruje, ten jedzie

Kto stoi w miejscu, ten się cofa
Kto szybko daje, dwa razy daje
Kto szybko daje, ten dwa razy daje
Dwa razy daje, kto szybko daje
Kto śpi, (ten) nie grzeszy
Kto zjada ostatki, ten jest piękny i gładki
Kto z kim przestaje, takim się staje
Kto z kim przestaje...
Data ostatniej modyfikacji: 16.01.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj