UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

spojrzenie

Chronologizacja

1613, KorBa

Pochodzenie

Zob. spojrzeć

1. wzrok

Definicja

sposób patrzenia, który wyraża charakter albo emocje lub też zamiary patrzącego

Warianty

  • rzadziej przest. spójrzenie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

Relacje znaczeniowe

synonimy:  oko, pojrzenie

Połączenia

  • anielskie, baczne, badawcze, bezradne, błagalne, błędne, bystre, chłodne, chmurne, ciekawskie, czujne, drwiące, dyskretne, gniewne, groźne, ironiczne, karcące, kose, kpiące, krzywe, lekceważące, lękliwe, lodowate, łagodne, łakome, magnetyczne, melancholijne, mętne, mordercze, mroczne, namiętne, natarczywe, nerwowe, niechętne, nienawistne, nieobecne, niepewne, nieprzytomne, nieruchome, niespokojne, nieufne, niewidzące, obojętne, ogniste, osłupiałe, piorunujące, podejrzliwe, pogardliwe, pogodne, ponure, porozumiewawcze, posępne, pożądliwe, proszące, przeciągłe, przelotne, przenikliwe, przerażone, przyjazne, psie, pytające, rozbawione, rozmarzone, roztargnione, rozumne, rozżalone, skupione, smutne, spłoszone, srogie, sugestywne, surowe, szydercze, świdrujące, tajemnicze, taksujące, tępe, tęskne, tkliwe, ukradkowe, ulotne, uważne, uwodzicielskie, wesołe, współczujące, wścibskie, wściekłe, wyczekujące, wymowne, wyostrzone, wystraszone, wyzywające, zachwycone, zaciekawione, zalotne, zamglone, zaniepokojone, zatroskane, zazdrosne, zdumione, zdziwione, zgorszone, zimne, złośliwe, złowrogie, zmęczone, zmieszane, znaczące, zniewalające, znudzone spojrzenie
  • spojrzenia kolegów, przechodniów, sąsiadów
  • ostrość spojrzenia
  • spojrzenie błądzi, padło, spoczęło
  • czuć, kierować, koncentrować, napotkać/napotykać, odciągnąć/odciągać, oderwać, pochwycić czyjeś, poczuć, podnieść, posłać/posyłać, przenieść/przenosić, rzucać/rzucić, skierować, uchwycić spojrzenie; chwytać, łowić, omijać, przyciągać, przykuwać, ściągać, unikać czyjegoś, wymieniać/wymienić, spojrzenia
  • badać, błądzić, chwytać, dziękować, karcić, lustrować, łowić, objąć/obejmować, odnaleźć/odnajdywać/odnajdować, poszukać, przebiec, szukać, ściągnąć/ściąga spojrzeniem
  • spojrzenie pełne niedowierzania, pełne pogardy, pełne wyrzutu

Cytaty

Weszli do środka. Wszystkie stoliki jak i bar były puste. [...] Wymienili spojrzenia. Żadne z nich nie wiedziało, o co chodzi. Lokal taki jak ten pusty i to w godzinach szczytu?

źródło: NKJP: Dariusz Chętkowski: Ostatni weekend, 2007

W niedzielne poranki z tornistrami na plecach biegliśmy wymiecionymi ulicami, napotykając zdumione spojrzenia przechodniów i tramwajarzy. - Co to, do szkoły?

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Do barku wchodzi [...] serialowy sędzia Gradoń, czarny charakter. Kłania się obecnym, a mi rzuca uprzejme spojrzenie!

źródło: NKJP: Redakcja: Na planie serialu ''M jak miłość'': W roli prokuratora!, Tygodnik Ciechanowski, 2002-04-05

– W sobotę odwiedził Papieża w klinice przewodniczący Episkopatu Polski abp. Józef Michalik, i Ojciec Święty rozmawiał z nim dłuższą chwilę. Czytał dokumenty, wypowiadał się urywanymi zdaniami, a swoje uwagi popierał wyrazistym spójrzeniem i gestem. Jestem przekonany – mówił o. Hejmo – że Jan Paweł II wróci do Watykanu przed świętami.

źródło: NKJP: (RTK): Ojciec Święty jednoczy cierpieniem, Gazeta Krakowska, 2005-03-07

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. spojrzenie
spojrzenia
D. spojrzenia
spojrzeń
C. spojrzeniu
spojrzeniom
B. spojrzenie
spojrzenia
N. spojrzeniem
spojrzeniami
Ms. spojrzeniu
spojrzeniach
W. spojrzenie
spojrzenia

Składnia

bez ograniczeń + spojrzenie +
JAKI
bez ograniczeń + spojrzenie +
KOGO/CZEGO

2. ocena

Definicja

sposób widzenia i oceny czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • bezstronne, bliższe, całościowe, ciekawe, globalne, głębsze, holistyczne, indywidualne, jednostronne, kompleksowe, krytyczne, łaskawe, niekonwencjonalne, nowatorskie, nowe, obiektywne, odmienne, ogólne, optymistyczne, oryginalne, perspektywiczne, przekrojowe, przychylne, racjonalne, realistyczne, sceptyczne, spaczone, stereotypowe, subiektywne, szerokie, świeże, trzeźwe, wieloaspektowe, wnikliwe, wypaczone, zdystansowane; dziecięce, feministyczne, filozoficzne, kobiece, ludzkie, medyczne, męskie, poetyckie spojrzenie
  • spojrzenie chłopca, dziewczyny, matki, mężczyzny
  • spojrzenie na ekonomię, na gospodarkę, na historię, na jakąś kwestię, na literaturę, na otoczenie, na jakiś problem, na jakąś problematykę, na przeszłość, na rzeczywistość, na jakąś sprawę, na sytuację, na świat, na współczesność, na życie
  • jasność, świeżość; perspektywa, próba spojrzenia
  • usystematyzować spojrzenia

Cytaty

Praca nauczyła ją przede wszystkim pokory. Nierzadko zaskakiwało ją trzeźwe spojrzenie i dojrzałość, z jaką jej uczniowie patrzyli na różne problemy.

źródło: NKJP: Aleksandra Nowak: Laureaci, Dziennik Polski, 2006-03-10

Jest wiele nieporozumień związanych ze słowem „samoakceptacja”. Niektórzy utożsamiają je z egoizmem, egocentryzmem, brakiem krytycznego spojrzenia na siebie.

źródło: NKJP: Jolanta Sokół-Jedlińska: Duchowość na co dzień, 2004

Autorów zdjęć należy pochwalić za świeżość spojrzenia oraz umiejętność utrwalenia ulotności i dostrzegania szczegółów. W tym roku nie było jednak pracy, która rzuciłaby nas na kolana.

źródło: NKJP: Ocalony Kraków, Dziennik Polski, 1999-12-15

Kończył wojny, przesuwał granice, zmieniał rządy. To dawało perspektywę spojrzenia, dystans wobec wielu spraw.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Dobre miejsce do umierania, 2005

Czasem jakiś człowiek nosi w sobie ogromną wiedzę, ciekawe spojrzenie, ale brakuje mu celnych sformułowań. Redaktor dorzuca wtedy jedno czy dwa własne zdania [...] - właśnie to zdanie jest cytowane w recenzjach.

źródło: NKJP: Agnieszka Wolny-Hamkało: Redaktor też autor, Polityka, 2007, nr 2623

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. spojrzenie
spojrzenia
D. spojrzenia
spojrzeń
C. spojrzeniu
spojrzeniom
B. spojrzenie
spojrzenia
N. spojrzeniem
spojrzeniami
Ms. spojrzeniu
spojrzeniach
W. spojrzenie
spojrzenia

Składnia

bez ograniczeń + spojrzenie +
JAKIE + na CO/KOGO

Frazeologizmy

coś błysnęło w oczach
coś błysnęło w spojrzeniu
ktoś gromi wzrokiem kogoś
ktoś gromi spojrzeniem kogoś
ktoś krzyżuje spojrzenie
ktoś mierzy się wzrokiem
ktoś mierzy się spojrzeniem
ktoś mierzy wzrokiem kogoś/coś
ktoś mierzy spojrzeniem kogoś/coś
ktoś obraca wzrok
ktoś obraca spojrzenie
ktoś obrócił wzrok
ktoś obrócił spojrzenie
ktoś obrzuca wzrokiem kogoś/coś
ktoś obrzuca spojrzeniem kogoś/coś
ktoś obrzucił wzrokiem kogoś/coś
ktoś obrzucił spojrzeniem kogoś/coś
ktoś odprowadza wzrokiem kogoś/coś
ktoś odprowadza spojrzeniem kogoś/coś
ktoś odprowadził wzrokiem kogoś/coś
ktoś odprowadził spojrzeniem kogoś/coś
ktoś odwraca wzrok
ktoś odwraca spojrzenie
ktoś odwrócił wzrok
ktoś odwrócił spojrzenie
ktoś ogarnął spojrzeniem kogoś/coś
ktoś ogarnia spojrzeniem kogoś/coś
ktoś omiata wzrokiem coś/kogoś
ktoś obiega spojrzeniem coś/kogoś
ktoś omiata spojrzeniem coś/kogoś
ktoś omija wzrokiem kogoś/coś
ktoś omija spojrzeniem kogoś/coś
ktoś omiótł wzrokiem coś/kogoś
ktoś omiótł spojrzeniem coś/kogoś
ktoś obiegł spojrzeniem coś/kogoś
ktoś powiódł wzrokiem po kimś/czymś
ktoś powiódł spojrzeniem po kimś/czymś
ktoś potoczył spojrzeniem
ktoś przesunął wzrokiem po kimś/czymś
ktoś przesunął spojrzeniem
ktoś przesunął spojrzenie
ktoś przesuwa wzrokiem po kimś/czymś
ktoś przesuwa spojrzeniem
ktoś przesuwa spojrzenie
ktoś przewierca wzrokiem kogoś/coś
ktoś przewierca spojrzeniem kogoś/coś
ktoś przeszywa spojrzeniem kogoś
ktoś świdruje spojrzeniem kogoś
ktoś przewiercił wzrokiem kogoś/coś
ktoś obmacał spojrzeniem kogoś/coś
ktoś przewiercił spojrzeniem kogoś/coś
ktoś przeszył spojrzeniem kogoś
ktoś rozbiera kogoś wzrokiem
ktoś rozbiera kogoś spojrzeniem
ktoś skrzyżował spojrzenie
ktoś spotkał czyjś wzrok
ktoś spotkał czyjeś spojrzenie
ktoś napotkał czyjeś spojrzenie
ktoś spotyka czyjś wzrok
ktoś spotyka czyjeś spojrzenie
ktoś napotyka czyjeś spojrzenie
ktoś wodzi wzrokiem po kimś/czymś
ktoś wiedzie spojrzeniem po kimś/czymś
ktoś wodzi spojrzeniem po kimś/czymś
ktoś toczy spojrzeniem
ktoś ucieka wzrokiem
ktoś ucieka spojrzeniem
ktoś umyka spojrzeniem
ktoś uciekł wzrokiem
ktoś uciekł spojrzeniem
ktoś umknął spojrzeniem
ktoś wbił wzrok w kogoś/coś
ktoś utkwił spojrzenie w kimś/czymś
ktoś wbił spojrzenie w kogoś/coś
ktoś wbija wzrok w kogoś/coś
ktoś wbija spojrzenie w kogoś/coś
ktoś wpija spojrzenie w kogoś/coś
ktoś wbił wzrok w kogoś/coś
ktoś utkwił spojrzenie w kimś/czymś
ktoś wbił spojrzenie w kogoś/coś
ktoś wodzi wzrokiem po kimś/czymś
ktoś wiedzie spojrzeniem po kimś/czymś
ktoś wodzi spojrzeniem po kimś/czymś
ktoś toczy spojrzeniem
ktoś wodzi wzrokiem po kimś/czymś
ktoś wiedzie spojrzeniem po kimś/czymś
ktoś wodzi spojrzeniem po kimś/czymś
ktoś toczy spojrzeniem
ktoś wodzi wzrokiem za kimś/czymś
ktoś wodzi spojrzeniem za kimś/czymś
ktoś zabija wzrokiem kogoś
ktoś zabija spojrzeniem kogoś
ktoś zahacza wzrokiem o kogoś/coś
ktoś zahacza spojrzeniem o kogoś/coś
ktoś zahaczył wzrokiem o kogoś/coś
ktoś zawadził spojrzeniem o kogoś/coś
ktoś zahaczył spojrzeniem o kogoś/coś
ktoś zatapia wzrok w czymś/kimś
ktoś zatapia spojrzenie w czymś/kimś
ktoś zatopił wzrok w czymś/kimś
ktoś zatopił spojrzenie w czymś/kimś
ktoś zatrzymał wzrok na czymś/kimś
ktoś zatrzymał spojrzenie na czymś/kimś
ktoś zatrzymuje wzrok na czymś/kimś
ktoś zatrzymuje spojrzenie na czymś/kimś
ktoś zawiesił wzrok na kimś/czymś
ktoś zawisł spojrzeniem na kimś/czymś
ktoś zawiesił spojrzenie na kimś/czymś
ktoś zawiesza wzrok na kimś/czymś
ktoś zawiesza spojrzenie na kimś/czymś
ktoś zgromił wzrokiem kogoś
ktoś zgromił spojrzeniem kogoś
ktoś zmierzył się wzrokiem
ktoś zmierzył się spojrzeniem
ktoś zmierzył wzrokiem kogoś/coś
ktoś zmierzył spojrzeniem kogoś/coś
lepkie spojrzenie
od pierwszego wejrzenia II
od pierwszego spojrzenia
od pierwszego wejrzenia I
od pierwszego spojrzenia
powłóczyste spojrzenie
rozbiegane oczy
rozbiegane spojrzenie
spojrzenia czyjeś spotkały się
spojrzenia czyjeś skrzyżowały się
spojrzenia czyjeś spotykają się
spojrzenia czyjeś krzyżują się
wilcze spojrzenie
wzrok bazyliszka
spojrzenie bazyliszka
wzrok czyjś biegnie
spojrzenie czyjeś biegnie
wzrok czyjś powędrował
spojrzenie czyjeś powędrowało
spojrzenie czyjeś pobiegło
wzrok czyjś przeszył kogoś
spojrzenie czyjeś przeszyło kogoś
wzrok czyjś przeszywa kogoś
spojrzenie czyjeś przeszywa kogoś
wzrok czyjś zatrzymał się na kimś/czymś
spojrzenie czyjeś spoczęło na kimś/czymś
spojrzenie czyjeś zatrzymało się na kimś/czymś
wzrok czyjś zatrzymuje się na kimś/czymś
spojrzenie czyjeś spoczywa na kimś/czymś
spojrzenie czyjeś zatrzymuje się na kimś/czymś
wzrok sięga
spojrzenie sięga
wzrok sięgnął
spojrzenie sięgnęło
Data ostatniej modyfikacji: 10.02.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json