Chronologizacja
XIV w., Bor
Pochodzenie
psł. *ml̥va
1.a zdolność
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie
Połączenia
- ludzka mowa
- słuch i mowa, wzrok i mowa; w mowie i piśmie
- aparat, narządy, organy, ośrodek; płynność, rozwój, zaburzenia; terapia, terapeuta mowy
- kłopoty, problemy, trudności z mową
- odpowiedzialny za mowę
- związany z mową
- odzyskać; stracić, utracić; coś odebrało / odbiera, coś odjęło mowę
Cytaty
|
Metoda ta zakłada również, iż najważniejszymi w rozwoju dziecka są: wzrok, słuch, dotyk, ruch, mowa i sprawność rąk oraz jak najwcześniejsze wprowadzenie procesu nauczania - od najmłodszych lat, a nawet miesięcy [...]. źródło: NKJP: Współpracownik: Walka o normalne życie, Tygodnik Ciechanowski, 2008-01-01 |
|
|
Jedna trzecia pacjentów po udarach mózgu cierpi na afazję - poważne zaburzenia dotyczące rozumienia i mówienia. Ich rehabilitacja, związana w tym przypadku z przywróceniem prawidłowej mowy, będzie teraz w płońskim szpitalu o wiele łatwiejsza. źródło: NKJP: R. Nadaj: Pomoc w leczeniu zaburzeń mowy, Tygodnik Ciechanowski, 2006-08-26 |
|
|
Zwierzę pozbawione mowy, żyjące tak blisko z ludźmi w tajemniczej symbiozie, nie znajdowało sposobu, żeby wyrazić swoje uczucia [...]. źródło: NKJP: Anna Bolecka: Concerto d'amore, 2004 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mowa |
mowy |
|
| D. | mowy |
mów |
|
| C. | mowie |
mowom |
|
| B. | mowę |
mowy |
|
| N. | mową |
mowami |
|
| Ms. | mowie |
mowach |
|
| W. | mowo |
mowy |
Inne uwagi
Zwykle lp
1.b sposób
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie
Połączenia
- bełkotliwa, niewyraźna... mowa
- mowa dziecka
Cytaty
|
Był chory, miał zaburzoną równowagę i niewyraźną mowę. źródło: NKJP: (PAP): Tysiąc złotych za „buraka”, Dziennik Polski - Małopolska, 2001-11-17 |
|
|
Najtańsi byli zaś ci, których wyraz twarzy, odzienie, sposób zachowania i mowa zdradzały, iż przybyli do miasta z prowincji. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Dobre miejsce do umierania, 2005 |
|
|
Przychodzi taki czas, że wlewasz w siebie gorzałę jak wodę i nic się złego nie dzieje: ruchy zborne, myśli jasne, mowa wręcz błyskotliwa. źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mowa |
mowy |
|
| D. | mowy |
mów |
|
| C. | mowie |
mowom |
|
| B. | mowę |
mowy |
|
| N. | mową |
mowami |
|
| Ms. | mowie |
mowach |
|
| W. | mowo |
mowy |
Inne uwagi
Zwykle lp
2. o czymś
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język pisanie
Cytaty
|
Okazało się m.in., że największa partyzancka bitwa, jaką stoczyły oddziały podziemia, miała bardzo prozaiczną genezę. Mowa o bitwie w dniu 24 maja 1945 r. w Lesie Stockim niedaleko Puław [...] źródło: NKJP: Tomasz Pompowski: Przez 50 lat nie znaliśmy prawdy, Dziennik Zachodni, 2008-01-17 |
|
|
Chciał więc przejść do restauracji, gdy naraz w głębi lustra ujrzał mecenasa Krajewskiego szepczącego coś do towarzyszącej mu kobiety. Instynkt natychmiast go ostrzegł, że jest mowa o nim. źródło: NKJP: erzy Andrzejewski: Popiół i diament, 1948 |
|
|
W tym rozdziale nie będzie mowy o chorobach psychicznych, lecz o tym, jak choroba fizyczna (somatyczna) wpływa na stan psychiczny człowieka chorującego. źródło: NKJP: Marek Jarosz tytuł Nasze zdrowie - Co każdy powinien wiedzieć o chorobach psychicznych, 2004 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mowa |
mowy |
|
| D. | mowy |
mów |
|
| C. | mowie |
mowom |
|
| B. | mowę |
mowy |
|
| N. | mową |
mowami |
|
| Ms. | mowie |
mowach |
|
| W. | mowo |
mowy |
Inne uwagi
Zwykle lp
Składnia
|
+ | mowa | + |
o KIM/CZYM
|
3. powitalna
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa sąd
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | przemówienie |
Połączenia
- długa, krótka, wielka; końcowa, obrończa, oskarżycielska, prokuratorska, sędziowska; inauguracyjna, okolicznościowa, pogrzebowa, powitalna, pożegnalna, tronowa, sejmowa, żałobna; namiętna, płomienna, słynna, wspaniała mowa
- mowa ministra, premiera; obrońcy, prokuratora; Churchilla, Cycero, Demostenesa, Goebbelsa, Piłsudskiego...; mowy parlamentarzystów, polityków, rektorów...
- mowa nad grobem
- mowy i kazania, mowy i teksty; pisma i mowy
- mieć, przygotować, wygłosić / wygłaszać mowę
Cytaty
|
Nowy minister zaskoczył wszystkich szalonym optymizmem, co tak kontrastuje z nastrojami Polaków, którzy już dawno przestali wierzyć w lepszą przyszłość. [...] Toteż mowa kierownika resortu finansów przypominała płomienną orację na cześć urody życia wygłoszoną w czasie stypy. źródło: NKJP: W. Hagedorny: Rozsądek i okolice: Czar dobrobytu, Tygodnik Ciechanowski, 2002-08-08 |
|
|
Prokurator beznamiętnie odczytuje akt oskarżenia, obrońca wygłasza płomienną mowę, w której zarzuca oskarżycielowi podporządkowanie postępowania z góry ustalonej tezie. źródło: NKJP: Przeszłość bez embarga, Dziennik Polski - Magazyn, 2001-05-25 |
|
|
W konkursie na mowę starosty weselnego pierwszego miejsca nie przyznano. źródło: NKJP: BZ: Wystawa sztuki ludowej, prasa, 1997 |
|
|
[...] książka zawiera mowy, które wygłosiła Maria Konopnicka podczas jej powitania w Żarnowcu 8 września 1903 r. źródło: NKJP: Paweł Bukowski: Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu jako ośrodek kulturotwórczy, prasa, 2005 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mowa |
mowy |
|
| D. | mowy |
mów |
|
| C. | mowie |
mowom |
|
| B. | mowę |
mowy |
|
| N. | mową |
mowami |
|
| Ms. | mowie |
mowach |
|
| W. | mowo |
mowy |
4. polska
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | język |
Połączenia
- angielska, niemiecka, polska, rosyjska, ukraińska...; góralska, nasza, ojczysta, regionalna, śląska mowa; mowa potoczna
- mowa i kultura, mowa i obyczaje, mowa i tradycja, mowa i zwyczaje; dziedzictwo i mowa
- kultura mowy
- słyszeć, usłyszeć, zachować jakąś mowę
- posługiwać się jakąś mową
Cytaty
|
[...] urodził się wprawdzie na obczyźnie - w Belgii, Polskę ujrzał po raz pierwszy w 1996 r., lecz świetnie mówi językiem przodków, bo polska mowa obowiązywała w jego rodzinnym domu. źródło: NKJP: A. Fidrysiak: Amerykański burmistrz z polskim rodowodem, Tygodnik Ciechanowski, 2002-12-21 |
|
|
Kiedy zapadała cisza, wyraźnie było słychać dźwięki rosyjskiej mowy, dobiegające z megafonów ustawionych dwa kilometry dalej, za torami kolejowymi przy klasztorze Elżbietanek. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Festung Breslau, 2006 |
|
|
Rano zbudziły go jakieś dziwne dźwięki. Szybko zorientował się, że to nie polska mowa. źródło: NKJP: (kris): Minęło 69 lat, Tygodnik Rybnicki, 2008-08-26 |
|
|
Obawiam się, że już niedługo język polski stanie się tylko językiem prostaków. Warstwa wykształcona stanie się dwujęzyczna i będzie przejawiać coraz większą obojętność wobec mowy ojczystej. źródło: NKJP: Tadeusz Samselski: Poznajmy i pokochajmy polski język, Nakielski Czas, 2007-06-27 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mowa |
mowy |
|
| D. | mowy |
mów |
|
| C. | mowie |
mowom |
|
| B. | mowę |
mowy |
|
| N. | mową |
mowami |
|
| Ms. | mowie |
mowach |
|
| W. | mowo |
mowy |
Inne uwagi
Zwykle lp
Składnia
|
|
+ | mowa | + |
JAKA
|
5. kwiatów
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin
Połączenia
- tajemna mowa
- mowa ciała, dłoni, gestu, rąk; ptaków, psów, zwierząt; dzieł sztuki, kamieni, kwiatów, roślin; snów
- zrozumieć mowę czegoś
Cytaty
|
Wykład wymaga utrzymania atrakcyjnego przebiegu zajęć, wartkiego tempa, kontaktu ze słuchaczem (gesty, mowa ciała). źródło: NKJP: Wiktoria Sobczyk: Edukacja ekologiczna i prozdrowotna, 2000 |
|
|
Nie był głuchy, jak z początku myślałem, ale znał mowę rąk i dobrze nią władał. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004 |
|
|
Kiedyś, przed wiekiem, gdy znano jeszcze mowę kwiatów, można było przy ich pomocy przekazać jakiś intymny komunikat, od czerwonej róży, mówiącej „zwyciężyłeś!”, poprzez kąkol, oznaczający „zgubną namiętność wyrwać z serca trzeba”, po bezlistną gałązkę róży, mówiącą zdecydowane „NIE!” źródło: NKJP: Brat Chama, Dziennik Polski - Magazyn, 2000-04-14 |
|
|
Grupa młodych ludzi z Polski, Czech i Niemiec poznawała egzotyczne rytmy rodem ze wschodniej Afryki. Po trwających tydzień zajęciach, uczestnicy warsztatów, którzy zrozumieli już mowę bębnów, dali pełen ekspresji koncert. źródło: NKJP: (kan): Egzotyczne rytmy, Dziennik Zachodni, 2003-12-23 |
|
|
Posiada niezwykłe zdolności rozumienia mowy zwierząt. źródło: NKJP: łukasz klimaniec: Ostatni powrót wikinga?, Dziennik Zachodni, 2006-12-07 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mowa |
mowy |
|
| D. | mowy |
mów |
|
| C. | mowie |
mowom |
|
| B. | mowę |
mowy |
|
| N. | mową |
mowami |
|
| Ms. | mowie |
mowach |
|
| W. | mowo |
mowy |
Inne uwagi
Zwykle lp
Składnia
|
|
+ | mowa | + |
CZEGO
|