UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

mieć

Chronologizacja

1386, SStp

Pochodzenie

psł. *jьměti 'mieć, posiadać'

Niektóre konstrukcje składniowe mogą być kalkami z innych języków

1. samochód

Definicja

używane do opisania stanu takiego, że osoba wskazana w zdaniu może w każdej chwili użyć danego przedmiotu w taki sposób, jaki tylko chce, i nikt jej nie może tego zabronić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse własność

Połączenia

mieć dom, samochód; akcje, pieniądze, udziały (w spółce); psa; papierosy, telefon, zegarek
mieć coś w garażu, w kieszeni, w szafie, w szufladzie
mieć przy sobie

Cytaty

Sławomir Świerzyński, lider Bayer full nie ukrywa, że dzięki disco polo może spełniać swoje marzenia. Jeździ dobrym autem, ma dom z basenem, stadninę koni i nie narzeka.

źródło: NKJP: Anna Gronczewska: W zaklętym kręgu disco polo, Dziennik Łódzki, 2002-10-05

Schodząc po schodach, sprawdził, czy ma pistolet w kieszeni

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Festung Breslau, 2006

Ze łzami w oczach facet opowiedział jej swoją historię: przyjechał do Wrocławia służbowo z Wałbrzycha, ale go okradziono i teraz, żeby mieć na bilet powrotny, musi sprzedać perfumy, które kupił żonie w prezencie.

źródło: NKJP: Zbigniew Górniak: Siostra i byk, 2009

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

gerundium: mienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	mienie	mienia
D.	mienia	mień
C.	mieniu	mieniom
B.	mienie	mienia
N.	mieniem	mieniami
Ms.	mieniu	mieniach
W.	mienie	mienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

imiesłów przymiotnikowy bierny: miany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	miany	miany	miany	miane	miana
D.	mianego	mianego	mianego	mianego	mianej
C.	mianemu	mianemu	mianemu	mianemu	mianej
B.	mianego	mianego	miany	miane	mianą
N.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianą
Ms.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	miani	miani	miane	miane
D.	mianych	mianych	mianych	mianych
C.	mianym	mianym	mianym	mianym
B.	mianych	mianych	mianych	miane
N.	mianymi	mianymi	mianymi	mianymi
Ms.	mianych	mianych	mianych	mianych

Składnia

Rz_osobowy	+	mieć	+	CO
Rz_osobowy	+	mieć	+	(pieniądze) + na CO

2. trzy piętra

Definicja

używane do zakomunikowania, że dany obiekt, który można potraktować jako całość, zawiera jeden lub większą liczbę elementów, nazwanych sąsiadującym rzeczownikiem

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

mieć (dwa, trzy, cztery) piętra; dwie (trzy, cztery) nogi; pięć, sześć, siedem... wagonów
mieć (kolorowy) wyświetlacz, radio, wzmacniacz

Cytaty

	Ustawa [...] Nie spowoduje również, że jadący pociąg podmiejski będzie miał liczbę wagonów odpowiadającą spodziewanej liczbie pasażerów, a nie wynikającą z tzw. planu obiegu taboru. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 19.07.2000
	Budynek będzie miał sześć pięter, podziemny garaż, a jego dach ozdobi zielony ogród. źródło: NKJP: Sawa utonie w zieleni, Życie Warszawy, numer 18/01, 2002
	Ta mieszanina chrześcijańskiej świątyni ze znakomicie pokazaną i dobrze zachowaną architekturą dawnej Grecji stanowi niezwykłe unicum, zadziwiający konglomerat, tym bardziej że katedra ma jeszcze fasadę barokową, dodaną w siedemnastym wieku! źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz, Wenecja i inne szkice, 2008
	Stół miał trzy nogi w kształcie lwich łap, a czwartą prostą, wystruganą z surowego drewna. Wyglądała jak proteza. źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk, Taksim, 2009
	„Skakanka z urządzeniem liczącym skoki” to zwykła plastikowa skakanka, ale w rączce ma wyświetlacz pokazujący liczbę skoków. Na opakowaniu ma też opis, który zwala z nóg! źródło: NKJP: BAK: Połamał język na skakance?, Super Express, 2006
	Kurtki te nadają się na ubiory całoroczne. Wystarczy włożyć pod spód drugą, najlepiej polarową kurtkę lub bluzę, by powstał zestaw na zimę. Niektóre mają dodatkowy zamek do jej podpięcia. źródło: NKJP: Dziennik Łódzki, 2001-07-20

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

gerundium: mienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	mienie	mienia
D.	mienia	mień
C.	mieniu	mieniom
B.	mienie	mienia
N.	mieniem	mieniami
Ms.	mieniu	mieniach
W.	mienie	mienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

imiesłów przymiotnikowy bierny: miany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	miany	miany	miany	miane	miana
D.	mianego	mianego	mianego	mianego	mianej
C.	mianemu	mianemu	mianemu	mianemu	mianej
B.	mianego	mianego	miany	miane	mianą
N.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianą
Ms.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	miani	miani	miane	miane
D.	mianych	mianych	mianych	mianych
C.	mianym	mianym	mianym	mianym
B.	mianych	mianych	mianych	miane
N.	mianymi	mianymi	mianymi	mianymi
Ms.	mianych	mianych	mianych	mianych

Składnia

mieć

3. kolor

Definicja

na tle podobnych obiektów wyróżniać się określoną cechą, wskazaną rzeczownikiem lub obowiązkowo towarzyszącym mu przymiotnikiem

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

mieć (ładne, niebieskie, czarne...) oczy, (długie, krótkie, ciemne) włosy; (szczupłą, tęgą) sylwetkę; kolor, kształt, zapach jakiś/czegoś, mieć wadę, zaletę jakąś; (dobry, zły) gust; ambicję, cierpliwość, rozeznanie, rozsądek, talent; (dobry, zły, mocny, twardy) charakter; dwadzieścia, trzydzieści, czterdzieści... lat; dwa metry wzrostu

Cytaty

	Teraz dopiero dostrzegłem, że ma bladoniebieskie oczy kontrastujące bardzo z kasztanowymi, mocno już przysiwionymi włosami. źródło: NKJP: Roman Antoszewski: Kariera na trzy karpie morskie, 2000
	Wszystkim lekko trzęsły się ręce, a twarze pod grubą warstwą opalenizny miały śnieżnobiały kolor. źródło: NKJP: Janusz Głowacki:Rose Café i inne opowieści, 1997
	Co za uparty zwierzak. A mówią, że ratlerki mają łagodny charakter i nie kapryszą. źródło: NKJP: Tomasz Trojanowski: Uciekinierzy, 2008
	Policja ustaliła, że mężczyzna mógł mieć 25- 35 lat, miał 173 cm wzrostu, włosy ciemny blond średniej długości, nos zdeformowany. źródło: NKJP: Krótko z powiatu, Gazeta Radomszczańska, 2009-03-06

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

gerundium: mienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	mienie	mienia
D.	mienia	mień
C.	mieniu	mieniom
B.	mienie	mienia
N.	mieniem	mieniami
Ms.	mieniu	mieniach
W.	mienie	mienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

imiesłów przymiotnikowy bierny: miany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	miany	miany	miany	miane	miana
D.	mianego	mianego	mianego	mianego	mianej
C.	mianemu	mianemu	mianemu	mianemu	mianej
B.	mianego	mianego	miany	miane	mianą
N.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianą
Ms.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	miani	miani	miane	miane
D.	mianych	mianych	mianych	mianych
C.	mianym	mianym	mianym	mianym
B.	mianych	mianych	mianych	miane
N.	mianymi	mianymi	mianymi	mianymi
Ms.	mianych	mianych	mianych	mianych

Składnia

Rz_osobowy

mieć

4. zmartwienie

Definicja

podlegać stanowi lub uczuciu, które jest nazwane sąsiadującym rzeczownikiem

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

mieć dylemat, kłopot, problem, zmartwienie; chęć, ochotę; nadzieję, zamiar; kontakt; pretensje, urazę, żal; pewność, przekonanie, przeświadczenie, wrażenie; poszanowanie, poważanie, respekt, szacunek; nieprzyjemności, przykrości; (dziwny, koszmarny, zły) sen
mieć (jakąś) chorobę, anginę, grypę, nowotwór; bóle, dreszcze, katar, kaszel; gorączkę, temperaturę

Cytaty

Solidna, rzeźbiona laska zdradzała tożsamość wspartej na niej kobiety. Natalia wielokrotnie wspominała, że jej wiekowa przyjaciółka ma problemy z poruszaniem się

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Rytuał, 2008

Kiedy ktoś z jego bliskich miał zmartwienie, Janek nie sondował mu duszy, nie narzucał się z pociechą. Pomagał na własny sposób. Wzmagał serdeczność, starał się rozproszyć niespokojne myśli, dostarczał rozrywki.

źródło: NKJP: Irena Szymańska: Miałam dar zachwytu, 2001

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

gerundium: mienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	mienie	mienia
D.	mienia	mień
C.	mieniu	mieniom
B.	mienie	mienia
N.	mieniem	mieniami
Ms.	mieniu	mieniach
W.	mienie	mienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

imiesłów przymiotnikowy bierny: miany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	miany	miany	miany	miane	miana
D.	mianego	mianego	mianego	mianego	mianej
C.	mianemu	mianemu	mianemu	mianemu	mianej
B.	mianego	mianego	miany	miane	mianą
N.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianą
Ms.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	miani	miani	miane	miane
D.	mianych	mianych	mianych	mianych
C.	mianym	mianym	mianym	mianym
B.	mianych	mianych	mianych	miane
N.	mianymi	mianymi	mianymi	mianymi
Ms.	mianych	mianych	mianych	mianych

Składnia

Rz_osobowy

mieć

5. znaczenie

Definicja

używane do powiedzenia o podmiocie zdania czegoś, co wyraża następujący rzeczownik, a mogłoby to być też wyrażone pokrewnym słowotwórczo temu rzeczownikowi czasownikiem lub przymiotnikiem

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

mieć cel, sens, znaczenie; powód, uzasadnienie; możliwość, okazję, sposobność, obowiązek, prawo; wpływ; rację; koncepcję, plan, pomysł, zadanie; wzgląd na coś
mieć na celu; na uwadze; mieć na względzie; mieć za zadanie

Cytaty

Propozycja wyjazdu do Szwecji na targi wydawnicze. Ale po co? Kiedy wydają książkę – warto. W innym przypadku wygłupy, tłumaczenie publiczności, kim się jest i dlaczego. Spotkanie ma sens, gdy jest tekst usprawiedliwiający pojawienie się autora.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Europejka, 2004

Wahała się jednak, czy ma prawo zdradzić powierzoną sobie tajemnicę.

źródło: NKJP: Jerzy Andrzejewski: Noc i inne opowiadania, 2001

Niech pan sobie wyobrazi kraj, w którym wszyscy mają obowiązek raz na tydzień umyć chodnik przed domem.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel tytuł Lala, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

gerundium: mienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	mienie	mienia
D.	mienia	mień
C.	mieniu	mieniom
B.	mienie	mienia
N.	mieniem	mieniami
Ms.	mieniu	mieniach
W.	mienie	mienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

imiesłów przymiotnikowy bierny: miany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	miany	miany	miany	miane	miana
D.	mianego	mianego	mianego	mianego	mianej
C.	mianemu	mianemu	mianemu	mianemu	mianej
B.	mianego	mianego	miany	miane	mianą
N.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianą
Ms.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	miani	miani	miane	miane
D.	mianych	mianych	mianych	mianych
C.	mianym	mianym	mianym	mianym
B.	mianych	mianych	mianych	miane
N.	mianymi	mianymi	mianymi	mianymi
Ms.	mianych	mianych	mianych	mianych

Składnia

	+	mieć	+	CO
	+	mieć	+	za CO\|na CZYM + CO

6. żonę

Definicja

używane do zakomunikowania, że istnieje osoba, która w stosunku do osoby wskazanej podmiotem zdania jest w relacji nazwanej następującym rzeczownikiem

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

mieć męża, żonę; dziecko, dzieci, wnuczkę, wnuka; babcię, dziadka, matkę, ojca; kochanka, kochankę, konkubinę; dziewczynę, chłopaka; kolegę, partnera, przyjaciela; asystenta, sekretarkę; pomocnika, współpracownika; podwładnych; przełożonego, szefa; mistrza, nauczyciela; ucznia, wychowanka

Cytaty

Kobieta (...) może urodzić wiele śmierci i wiele cierpienia. Niobe miała siedmiu synów i siedem córek. Nasze babki rodziły po trzynaścioro, czternaścioro dzieci, umierały młodo, a przed śmiercią były wielokrotnie świadkami śmierci własnych dzieci.

źródło: NKJP: Andrzej Koraszewski: Kochaj bliźniego swego, Gazeta Wyborcza, 1992-11-05

[...] będzie pani miała osobistą asystentkę, która wszędzie panią zawiezie... może asystenta? – Asystentka wystarczy.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Balzakiana, 2008

Czy jesteś tam jakimś szefem? Dowodzisz ludźmi? - Mam trzech podwładnych. Troje - poprawił się.

źródło: NKJP: Mariusz Ziomecki, Lato nieśmiertelnych, 2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

gerundium: mienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	mienie	mienia
D.	mienia	mień
C.	mieniu	mieniom
B.	mienie	mienia
N.	mieniem	mieniami
Ms.	mieniu	mieniach
W.	mienie	mienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

imiesłów przymiotnikowy bierny: miany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	miany	miany	miany	miane	miana
D.	mianego	mianego	mianego	mianego	mianej
C.	mianemu	mianemu	mianemu	mianemu	mianej
B.	mianego	mianego	miany	miane	mianą
N.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianą
Ms.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	miani	miani	miane	miane
D.	mianych	mianych	mianych	mianych
C.	mianym	mianym	mianym	mianym
B.	mianych	mianych	mianych	miane
N.	mianymi	mianymi	mianymi	mianymi
Ms.	mianych	mianych	mianych	mianych

Składnia

Rz_osobowy

mieć

KOGO

7. koncert

Definicja

być uczestnikiem czynności lub zdarzenia, nazwanego następującym rzeczownikiem

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

mieć koncert, recital, występ; egzamin, klasówkę, sprawdzian, test; kurs, lekcje; ćwiczenia, seminarium, wykład, zajęcia; wizytę (u lekarza); przesłuchanie, proces, sprawę (w sądzie); konferencję, posiedzenie, zebranie; przeprowadzkę, remont

Cytaty

Zaraz... gdzie jest Sądej? - No, powinien teraz mieć lekcję w siódmej.

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1997

Do jeleniogórskiej prokuratury trafiło doniesienie w sprawie wykładowcy Kolegium Karkonoskiego, którego studentki oskarżają o molestowanie seksualne. Zawiadomienie złożył jego przełożony. Jeśli zarzuty się potwierdzą, pracownik naukowy straci pracę i będzie miał proces karny

źródło: NKJP: Rafał Święcki: Studentki do zaliczenia, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2004-06-24

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

gerundium: mienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	mienie	mienia
D.	mienia	mień
C.	mieniu	mieniom
B.	mienie	mienia
N.	mieniem	mieniami
Ms.	mieniu	mieniach
W.	mienie	mienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

imiesłów przymiotnikowy bierny: miany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	miany	miany	miany	miane	miana
D.	mianego	mianego	mianego	mianego	mianej
C.	mianemu	mianemu	mianemu	mianemu	mianej
B.	mianego	mianego	miany	miane	mianą
N.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianą
Ms.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	miani	miani	miane	miane
D.	mianych	mianych	mianych	mianych
C.	mianym	mianym	mianym	mianym
B.	mianych	mianych	mianych	miane
N.	mianymi	mianymi	mianymi	mianymi
Ms.	mianych	mianych	mianych	mianych

Składnia

Rz_osobowy

mieć

8. studia

Definicja

ukończyć naukę na etapie określonym przez następujący rzeczownik z towarzyszącymi mu podrzędnikami

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

mieć maturę, studia; trzy klasy szkoły podstawowej; dwa fakultety; kurs fryzjerstwa, księgowości, prawa jazdy; dyplom magistra, doktora; wykształcenie średnie, wyższe

Cytaty

Ty sobie nie myśl, ja mam maturę, liceum skończyłam, ale dalej już nie było szans, zresztą miałam dość i zwiałam, a potem musiałam sobie jakoś radzić. Nie było czasu na szkoły.

źródło: NKJP: Marek Soból: Mojry, 2005

Profesor należał do grona tych psychologów, którzy mieli wykształcenie przyrodnicze lub lekarskie, podobnie jak Stefan Baley i Stefan Szuman.

źródło: NKJP: Marek Jarosz: Wspomnienia psychiatry, 2001

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

gerundium: mienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	mienie	mienia
D.	mienia	mień
C.	mieniu	mieniom
B.	mienie	mienia
N.	mieniem	mieniami
Ms.	mieniu	mieniach
W.	mienie	mienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

imiesłów przymiotnikowy bierny: miany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	miany	miany	miany	miane	miana
D.	mianego	mianego	mianego	mianego	mianej
C.	mianemu	mianemu	mianemu	mianemu	mianej
B.	mianego	mianego	miany	miane	mianą
N.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianą
Ms.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	miani	miani	miane	miane
D.	mianych	mianych	mianych	mianych
C.	mianym	mianym	mianym	mianym
B.	mianych	mianych	mianych	miane
N.	mianymi	mianymi	mianymi	mianymi
Ms.	mianych	mianych	mianych	mianych

Składnia

Rz_osobowy

mieć

9. kobietę

Definicja

pot.

odbyć stosunek seksualny z osobą wskazaną następującym rzeczownikiem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego seksualność

Połączenia

mieć kobietę, mężczyznę

Cytaty

W momencie, jak ktoś śmieje Ci się w twarz, mówiąc: - miałem Twoją dziewczynę wczoraj w nocy, odpowiadasz: - Miałeś tylko jej ciało i to, co zechciała Ci dać[...]

źródło: Internet

Czekał na najpiękniejszą spośród najpiękniejszych; a i ona nie mogła być pewna, że zostanie przyjęta. Nikogo to nie dziwiło. Dla wszystkich było jasne, że Janek w każdej chwili może mieć każdą kobietę świata; że daleko zajdzie [...].

źródło: NKJP: Jerzy Pilch: Moje pierwsze samobójstwo i dziewięć innych opowieści, 2006

Dziewczyna zamknęła drzwi na zasuwkę. Zdziwiło go to; czy przypuszczała? Wiedziała, co zaraz nastąpi? To musiało się stać i on o tym wiedział dobrze, ale ona? Skąd? Przecież nie była doświadczona. Znał się na kobietach. Wiedział, że nie miała mężczyzny.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Wielką miłość tanio sprzedam, 2003

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

gerundium: mienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	mienie	mienia
D.	mienia	mień
C.	mieniu	mieniom
B.	mienie	mienia
N.	mieniem	mieniami
Ms.	mieniu	mieniach
W.	mienie	mienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

imiesłów przymiotnikowy bierny: miany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	miany	miany	miany	miane	miana
D.	mianego	mianego	mianego	mianego	mianej
C.	mianemu	mianemu	mianemu	mianemu	mianej
B.	mianego	mianego	miany	miane	mianą
N.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianą
Ms.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	miani	miani	miane	miane
D.	mianych	mianych	mianych	mianych
C.	mianym	mianym	mianym	mianym
B.	mianych	mianych	mianych	miane
N.	mianymi	mianymi	mianymi	mianymi
Ms.	mianych	mianych	mianych	mianych

Składnia

Rz_osobowy

mieć

KOGO

10. za głupca

Definicja

pot.

sądzić, że dana osoba lub rzecz jest taka, że odpowiedni do jej ocenienia wydaje się następujący przymiotnik lub rzeczownik

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie

Połączenia

mieć kogoś za chama, za głupca, za idiotę, za tchórza; za (dobrego, uczciwego...) człowieka

Cytaty

	Jedno wiem na pewno - czujesz się najmądrzejsza dzięki temu, że innych masz za idiotów. źródło: NKJP: Internet
	Wiesz, zawsze cię miałam za rozumnego człowieka, a okazałeś się największym głupcem, jakiego znam - parsknęła Kyra, zakręciła się na pięcie i wyszła [...] źródło: NKJP: Iwona Surmik tytuł Ostatni smok, 2005
	Masz mnie za głupią, ale swój rozum mam i co wiem to wiem - nie podnosząc głosu matka wykłada zdanie po zdaniu swoje widzenie spraw źródło: NKJP: Ewa Nowacka: As w rękawie, 1998
	Do partyzanckich obozowisk w lasach pod Luwero ściągali nowi ochotnicy. Jedni, by pomścić swoje krzywdy, inni - by zaznać przygody, za jaką mieli wojnę i zwycięstwo, w które coraz śmielej wierzyli. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Nocni wędrowcy, 2009

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

gerundium: mienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	mienie	mienia
D.	mienia	mień
C.	mieniu	mieniom
B.	mienie	mienia
N.	mieniem	mieniami
Ms.	mieniu	mieniach
W.	mienie	mienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

imiesłów przymiotnikowy bierny: miany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	miany	miany	miany	miane	miana
D.	mianego	mianego	mianego	mianego	mianej
C.	mianemu	mianemu	mianemu	mianemu	mianej
B.	mianego	mianego	miany	miane	mianą
N.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianą
Ms.	mianym	mianym	mianym	mianym	mianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	miani	miani	miane	miane
D.	mianych	mianych	mianych	mianych
C.	mianym	mianym	mianym	mianym
B.	mianych	mianych	mianych	miane
N.	mianymi	mianymi	mianymi	mianymi
Ms.	mianych	mianych	mianych	mianych

Składnia

Rz_osobowy

mieć

KOGO/CO + za KOGO/CO

11. ładną pogodę

Definicja

używane dla zakomunikowania, że to, co jest nazwane następującym rzeczownikiem, rzeczywiście istnieje lub trwa, lub odbywa się i wpływa lub może wpływać na zachowanie osoby wskazanej podmiotem zdania

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

mamy ładną pogodę, mróz, ulewy; dzień wolny, święto, wakacje; noc, wieczór; kryzys, wojnę; styczeń, luty, marzec...; rok 1981, 1982, 2000 ....; mieć kredyt, długi

Cytaty

	On się uśmiechał i zapraszał na czekoladkę, ja nieśmiało przyjmowałem zaproszenie, przekonując, że już mi się tak bardzo nie spieszy, przecież mam wakacje, a ojciec pracuje do piętnastej i jeszcze zdążę do niego zajrzeć. źródło: NKJP: Jarosław Maślanek: Haszyszopenki, 2008
	Niedługo będę musiała wracać. - Patrzyła sobie pod nogi. - Za godzinę mam autobus. - Niech pani zostanie do następnego, odchodzi o ósmej. źródło: NKJP: Witold Zalewski tytuł Zakładnicy, 2001
	Dogadali się z dyrektorem, który mimo wysokich zarobków miał długi, bo bardzo sobie cenił życie w luksusie. źródło: NKJP: Michał Bielecki: Dziewczyna z Banku Prowincjonalnego S. A., 1997
	Mamy XXI wiek, a w moim domu przy ulicy Cisowej w Zaborni nie ma kanalizacji. Podobnie jest w wielu innych budynkach przy tej oraz pozostałych ulicach Zaborni czy Łostowic. źródło: NKJP: Ściana płaczu, Dziennik Bałtycki, 2001-09-25

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

gerundium: mienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	mienie	mienia
D.	mienia	mień
C.	mieniu	mieniom
B.	mienie	mienia
N.	mieniem	mieniami
Ms.	mieniu	mieniach
W.	mienie	mienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

Składnia

Rz_osobowy

mieć

12. daleko do szkoły

Definicja

używane do podkreślenia, że sytuacja, która występuje w określonym miejscu lub czasie, w szczególny sposób dotyka osoby, wskazanej przez podmiot zdania i jest relacjonowana z jej perspektywy

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

mieć czysto; ciepło, zimno (w mieszkaniu); dobrze, wygodnie; ciężko, trudno, źle; blisko, daleko dokądś

Cytaty

	Kolejarz Filipek miał daleko do pracy. Mieszkał na Woli, dojeżdżał do parowozowni na Pradze. Dwa razy dziennie przecinał miasto. źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Początek, 1990
	Staraliśmy się, by uczestnicy mieli ciepło i sucho. Oni odpowiadali - zostajemy , bo nam tu dobrze. źródło: NKJP: Ewa Bugno: Wytrwali mimo deszczu, Gazeta Krakowska, 2005-06-14
	Jak na plaży zobaczyła, że jeden pan przysiadł przy leżącej pani i plecy jej masował, westchnęła: - Ale ma dobrze... źródło: NKJP: Kamilla Placko-Wozińska: Tydzień baby, Gazeta Poznańska, 2002-09-12
	Zwolennicy przejścia Błońska do gminy Wolsztyn zwracają przede wszystkim uwagę na odległość dzielącą ich od siedziby władz gminnych i powiatowych. Do tych pierwszych mają kilkanaście kilometrów, do drugich — ponad 30. źródło: NKJP: NKJP: DR: Urzędnicy wiedzą lepiej?, Gazeta Poznańska, 2001-10-29

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

Składnia

mieć

JAK

13. natychmiast spać

Definicja

używane do zakomunikowania, że dana osoba nie może zrobić nic innego niż to, co jest wyrażone następującym czasownikiem

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

Strzelił butami i – krzywiąc się z bólu przenikającego goleń – ukłonił się hrabinie. Wiedział, gdzie ma pójść i co ma zrobić.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Festung Breslau, 2006

Nie będzie mnie około dwóch tygodni i musicie sobie radzić sami. Ty, Alek, masz słuchać Alony, bo ona będzie mnie zastępowała.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Powrót do Lwowa, 2008

Kajak kręci się w kółko, a Adaś się wścieka: - Głupi debilu, masz wiosłować tak jak ja! - krzyczy do Honzy.

źródło: NKJP: Katarzyna Surmiak-Domańska: Spadają kapelusze, spadają peruki: Gazeta Wyborcza, 1998-09-11

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

Składnia

Rz_osobowy

mieć

BEZOKOLICZNIK

14. jutro wyjechać

Definicja

używane do zakomunikowania, że w danym momencie według oceny mówiącego czynność lub zdarzenie nazwane następującym czasownikiem jest przewidywane lub planowane

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

	Goldman nie życzył sobie sekcji zwłok. Dokonał identyfikacji i zlecił resztę spraw firmie pogrzebowej. Pogrzeb ma być tutaj, w Zakopanem - mówił Pablo. źródło: NKJP: Jacek Rębacz: Zakopane: sezon na samobójców, 2006
	Dobrze, ja teraz jeszcze czekam na uczennicę, ma poprawiać ocenę - poinformowałem zwięźle. źródło: NKJP: Martyna Żandarska-Ochnik: Pan wichrów i powiewów, 2008
	Babcia nie chciała się kłaść, zanim nie zobaczy Antka, który miał dojechać w środku nocy, a Asia dzielnie jej towarzyszyła, mając wreszcie czas, żeby dopytać o wszystkich przodków, ich krewnych i znajomych. źródło: NKJP: Łukasz Kamykowski tytuł Dom między lipą a bilbordem, 2008
	Budowa miała właśnie ruszyć, gdy przyszedł wielki kryzys lat 30. i wstrzymał wszelkie prace. źródło: NKJP: Wojciech Markiewicz: Najdłuższe metro nowoczesnej Europy, Polityka, 2008-10-11

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

Składnia

	+	mieć	+	BEZOKOLICZNIK
	+	mieć	+	BEZOKOLICZNIK + gdy ZDANIE

15. obiad ugotowany

Definicja

używane do zakomunikowania, że w stosunku do obiektu, nazwanego następującym rzeczownikiem już się stało to, co jest wyrażone imiesłowem przymiotnikowym biernym

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

[...] od kontrolera trzeba było się domagać biletu, teraz mnie to nic nie obchodzi, że pan masz karę zapłaconą, ja nie jestem kontrolerem kar, tylko biletów, a biletu pan nie masz„ [...]

źródło: NKJP: Wojciech Kuczok: Widmokrąg, 2004

Sytuacja jest taka, że część taksówkarzy nie zdążyła zamontować kas, ponieważ firmy, które się tym zajmują, nie były w stanie do końca 2003 roku wykonać wszystkich zleceń. Ale jeśli ktoś zgłosił się do serwisanta i otrzymał od niego zaświadczenie, że w konkretnym terminie będzie miał kasę zamontowaną, mógł przedstawić je w Urzędzie Skarbowym.

źródło: NKJP: (bed): Taksówkarze pod ścisłą kontrolą, Dziennik Łódzki, 2004-01-26

Brodę miał ogoloną, na poranionej czaszce włosy odrastały sztywnymi kępkami.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

Składnia

mieć

KOGO/CO + IMIESŁÓW BIERNY

16. obiad do ugotowania

Definicja

używane do zakomunikowania, że dana osoba powinna wykonać czynność lub ciąg czynności, których obiekt lub rezultat wskazany jest następującym rzeczownikiem

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

	Sprawdzam maile, wchodzę na Gadu-Gadu. Wraca Olka i oczywiście: „Musisz mnie puścić, bo mam referat do napisania, a to jest ważniejsze niż twoje pogawędki”. źródło: NKJP: Katarzyna Jakubowska: Mamo, długo jeszcze? Ozon numer 5, 2005
	Każdy z występujących miał do przeczytania fragment, który trwał około 1,5 minuty. źródło: NKJP: Maciej Stroiński: Czytali jednym głosem, Gazeta Poznańska, 003-05-12
	200 bezrobotnych znajdzie pracę przy rozpoczynającej się w Lublinie akcji sprzątania lasów. Mają do posprzątania 420 tys. ha terenu. źródło: NKJP: Bezrobotni do lasu, Super Express, 2006
	Mamy dużo do zrobienia, ale wierzę, że nam się uda i dogadamy się z dyrekcją. źródło: NKJP: Paweł Marwitz: Druga Japonia za 900 zł, Gazeta Pomorska, 2007-10-29

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

Składnia

mieć

CO + do GERUNDIUM

17. hipotetycznie

Definicja

używane przez mówiącego do zakomunikowania, że to, o czym mowa, mogło się nie zdarzyć, choć niektórzy ludzie twierdzą, że się to stało

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

Wódz proletariatu w ramach frakcyjnej walki z mienszewikami, miał podobno stwierdzić, że nawet taki burżuazyjny ekonomista jak Leonid Słonimski wykazuje więcej zrozumienia dla nauki Marksa niż ci mienszewicy.

źródło: NKJP: Janina Kumaniecka: Saga rodu Słonimskich, 2003

Błąd, jaki się pojawił w systemie Poltax, miał rzekomo doprowadzić do opóźnień w przekazywaniu nadpłaty podatku.

źródło: NKJP: Michał Chudziński: Błąd Poltaxu bez wpływu na zwrot podatku źródło Dziennik Internautów, 2009-03-16

Kiedy funkcjonariusze zażądali dokumentów, mieli zostać przez parlamentarzystę nazwani m.in. gestapowcami. W kajdankach poseł trafił na komisariat. [...] twierdzi, że to policjanci zachowywali się nagannie.

źródło: NKJP: Europoseł pod sąd, Gazeta Poznańska, 2006-04-05

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

Składnia

mieć

BEZOKOLICZNIK

18. przyszłość w przeszłości

Definicja

książk.

używane do zakomunikowania, że dane zdarzenie, o którym wiadomo, że nastąpiło, w określonym momencie w przeszłości było tylko przewidywane, niepewne lub w ogóle osoby, o których mowa, nie przypuszczały, że ono nastąpi

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

Poznał też Adolfa Bocheńskiego i jego dwóch braci, Aleksandra i Józefa, Ksawerego Pruszyńskiego, Konstantego Łubieńskiego, Kazimierza Studentowicza, ludzi, z którymi miał w przyszłości zetknąć się jeszcze wiele razy.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Kisiel z sanacją i wojną, Gazeta Wyborcza, 1997-09-12

Zastanawiający jest brak jakichkolwiek laurów dla filmów niemieckich i tylko dwa dla filmów włoskich. Ale to się wkrótce miało zmienić. Pierwszym sygnałem było wyróżnienie jednym z Pucharów w 1935 roku głośnego, jednoznacznie propagującego hitleryzm filmu Leni Riefenstahl “Triumf woli”.

źródło: NKJP: Stanisław Janicki: Narodziny Wenecji, Trybuna Śląska, 2003-08-29

Z jakiegoś powodu Tadeusz Wasilewski uznał, że jest to informacja świadcząca o rządach gerontów - starszych wśród Serbów i Chorwatów w VII i VIII wieku. [...]. Stopniowo owi naczelnicy na terenie całej Słowiańszczyzny mieli zostać zepchnięci do roli arystokracji otaczającej księcia i z nim współrządzącej, by w końcu stać się urzędnikami państwowymi.

źródło: NKJP: Piotr Boroń: Kniaziowie, królowie, carowie... Tytuły i nazwy władców słowiańskich we wczesnym średniowieczu, 2010

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

Składnia

mieć

BEZOKOLICZNIK

19. do kogo się odezwać

Definicja

używane do zakomunikowania, że istnieje ktoś lub coś, kto/co sprawia, że wykonanie czynności wskazanej następującym czasownikiem w bezokoliczniku staje się możliwe

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

mieć co robić
mieć do kogo się odezwać
mieć gdzie mieszkać, spać
(nie) mieć jak wrócić do domu
mieć o co się martwić
mieć z kim porozmawiać; iść do kina, na koncert, na spacer;

Cytaty

	[...] ludzie w gruncie rzeczy doskonale wymienialni, to ten, to tamten, to tamta, to ta, byleby mieć z kim pogadać, pokłócić się, kupić razem mieszkanie, uprawiać seks, zdradzać, jakoś wypełnić sobie czas. źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski, Prąd zatokowy, 2003
	Człowiek bowiem musi mieć gdzie mieszkać i nie wystarcza mu dach nad głową w sensie fizycznym, jego umysł potrzebuje odniesień i orientacji, pionowych oraz poziomych. źródło: NKJP: Czesław Miłosz, Ziemia Ulro, 1994
	Mężczyźni zbijali stoły z desek i kładli belki na płaskich kamieniach, by mieć na czym siedzieć. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Kamień na szczycie Kroniki Drugiego Kręgu Księga II, 2002
	Pierwszego września okazało się, że autobus, który odjeżdżał kilka minut po siódmej, nie przyjedzie i moje dzieci nie mają jak dojechać do szkoły źródło: NKJP: Małgorzata Moczulska: Autobusowy koszmar, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2005-09-05

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	mam	mamy
2 os.	masz	macie
3 os.	ma	mają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałem +(e)m miał	miałam +(e)m miała	miałom +(e)m miało	mieliśmy +(e)śmy mieli	miałyśmy +(e)śmy miały
2 os.	miałeś +(e)ś miał	miałaś +(e)ś miała	miałoś +(e)ś miało	mieliście +(e)ście mieli	miałyście +(e)ście miały
3 os.	miał	miała	miało	mieli	miały

bezosobnik: miano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę miał będę mieć	będę miała będę mieć	będę miało będę mieć	będziemy mieli będziemy mieć	będziemy miały będziemy mieć
2 os.	będziesz miał będziesz mieć	będziesz miała będziesz mieć	będziesz miało będziesz mieć	będziecie mieli będziecie mieć	będziecie miały będziecie mieć
3 os.	będzie miał będzie mieć	będzie miała będzie mieć	będzie miało będzie mieć	będą mieli będą mieć	będą miały będą mieć

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		miejmy
2 os.	miej	miejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	miałbym bym miał	miałabym bym miała	miałobym bym miało	mielibyśmy byśmy mieli	miałybyśmy byśmy miały
2 os.	miałbyś byś miał	miałabyś byś miała	miałobyś byś miało	mielibyście byście mieli	miałybyście byście miały
3 os.	miałby by miał	miałaby by miała	miałoby by miało	mieliby by mieli	miałyby by miały

bezosobnik: miano by

bezokolicznik: mieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: mając

gerundium: mienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	mienie	mienia
D.	mienia	mień
C.	mieniu	mieniom
B.	mienie	mienia
N.	mieniem	mieniami
Ms.	mieniu	mieniach
W.	mienie	mienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: mający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	mający	mający	mający	mające	mająca
D.	mającego	mającego	mającego	mającego	mającej
C.	mającemu	mającemu	mającemu	mającemu	mającej
B.	mającego	mającego	mający	mające	mającą
N.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającą
Ms.	mającym	mającym	mającym	mającym	mającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	mający	mający	mające	mające
D.	mających	mających	mających	mających
C.	mającym	mającym	mającym	mającym
B.	mających	mających	mających	mające
N.	mającymi	mającymi	mającymi	mającymi
Ms.	mających	mających	mających	mających

Składnia

Rz_osobowy

mieć

BEZOKOLICZNIK

Frazeologizmy

Przysłowia

Bez pracy nie ma kołaczy
Co ma piernik do wiatraka
Co ma wisieć, nie utonie
Dzieci i ryby głosu nie mają
Ryby i dzieci głosu nie mają
Gdyby babcia miała wąsy, toby była dziadkiem
Gdyby ciocia miała wąsy, toby był wujaszek
Gdyby babcia miała wąsy

Gdyby ciocia miała wąsy, toby był wujaszek
Gdyby babcia miała wąsy
Jak / Gdy kota nie ma w domu, (to) myszy harcują
Gdy kota nie ma, myszy harcują
Gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść
Głupi ma zawsze szczęście
Głupi ma szczęście
Jak się zwał, tak się zwał, byleby się dobrze miał
Jak / Gdy się nie ma, co się lubi, to się lubi, co się ma
Jak się nie ma, co się lubi...
Każdy dudek ma swój czubek
Każdy głupi ma swój rozum
Każdy ma swojego mola, co go gryzie
Każdy ma swego mola, co go gryzie
Każdy święty ma swoje wykręty
Kłamstwo ma krótkie nogi
Koń ma cztery nogi i też się potknie
Koń ma duży łeb, niech się martwi
Koń ma duży łeb, więc niech się martwi
Koń ma wielki łeb, niech się martwi
Koń ma wielki łeb, żeby się martwić

Koń ma duży łeb, więc niech się martwi
Koń ma wielki łeb, niech się martwi
Koń ma wielki łeb, żeby się martwić
Kto gra w karty, ten ma łeb obdarty
Kto ma pszczoły, ten ma miód, kto ma dzieci, ten ma smród
Kto ma pszczoły, ten ma miód, kto ma dzieci, ten ma...
Kto nie ma szczęścia w kartach, ten ma szczęście w miłości
Kto nie ma szczęścia w kartach, ten ma je w miłości
Kto nie ma w głowie, ten ma w nogach
Modli się pod figurą, a diabła ma za skórą
Nawet jak modli się pod figurą, to i tak diabła może mieć za skórą
Na układy nie ma rady
Nie ma dymu bez ognia
Nie ma reguły bez wyjątku
Nie ma róży bez kolców
Nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło
Nie miała baba kłopotu, kupiła sobie prosię
Nie miała baba kłopotu
Nie śmiej się dziadku z czyjegoś wypadku. Dziadek się śmiał i to samo miał
Strach ma wielkie oczy
Wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma
Wszędzie dobrze, gdzie mnie nie ma
Zrób dziś, co masz zrobić jutro
Co masz zrobić jutro, zrób lepiej już dziś
Sukces ma wielu ojców, a porażka jest sierotą
Sukces ma wielu ojców
Sukces ma wielu ojców, a klęska jest sierotą
Kto ma księdza w rodzie, tego bieda nie ubodzie
Kto ma księdza w rodzie, tego bida nie ubodzie
Kto ma księdza w rodzie, temu bieda nie dobodzie
Każdy kij ma dwa końce
Kij ma dwa końce
Na upór nie ma lekarstwa
Ściany mają uszy
Dla chcącego nic trudnego
Dla chcącego nie ma nic trudnego

Data ostatniej modyfikacji: 28.03.2023